Klinkende cijfers uit de zelfstandigenenquête van AZW: zzp’ers in de ggz ervaren in 2024 significant minder werkdruk dan in 2023 (van 26 procent naar 19 procent). 94 procent is overall tevreden over zijn of haar werk en 95 procent is enthousiast over zijn of haar baan. Verder vindt 95 procent dat het werk goed aansluit bij hun privésituatie.

Deze cijfers verbloemen de werkelijke situatie binnen de ggz. De cijfers van de professionals in loondienst vertellen namelijk een heel ander verhaal. Van hen is 78 procent tevreden en sluit bij 74 procent het werk goed aan op de privésituatie. Als het gaat om werkdruk zijn de cijfers echt schokkend: maar liefst 46 procent geeft aan de werkdruk als te hoog te ervaren.

Veiligheid op de werkvloer

In de zomerpeiling onder ggz-personeel van FNV Zorg & Welzijn worden talloze voorbeelden genoemd van hoe tijdelijke krachten – zzp’ers en uitzendkrachten – de continuïteit en veiligheid op de werkvloer ondermijnen. De vakbond vindt dit ronduit zorgelijk. Een paar voorbeelden. Gebrek aan kennis van cliënten: zzp’ers kennen de voorgeschiedenis niet, waardoor gemaakte afspraken niet worden nageleefd. Onveilige situaties: begeleiders staan alleen op afdelingen of in de binnentuin met meerdere cliënten, zonder ondersteuning van ingewerkte collega’s. Daarnaast ervaren medewerkers geen effectieve teamdynamiek. Met vaste collega’s communiceren betekent dat je vaak met één blik al voldoende noodzakelijke informatie kunt uitwisselen. Tijdelijke krachten die af en toe invallen missen die afstemming. En wat te denken van één vaste kracht op veertig cliënten, zonder inzicht in wat tijdelijke krachten doen.

Vast team is essentieel

Deze praktijkvoorbeelden laten zien dat structurele inzet van zzp’ers geen duurzame oplossing is. Integendeel, het vergroot de werkdruk voor het vaste personeel, verlaagt het werkplezier en verhoogt het risico op ziekteverzuim. Zo ontstaat een vicieuze cirkel waarin deze tijdelijke oplossingen het probleem juist versterken.

FNV Zorg & Welzijn stelt op basis van haar zomerpeiling en gesprekken met ggz-medewerkers dat zzp-inzet uiterst beperkt moet blijven. Zzp’ers moeten alleen worden ingezet bij ziekte en piekbelasting. Voor structurele inzet is een stabiel, vast en goed ingewerkt team essentieel. Alleen zo kunnen we de veiligheid van cliënten waarborgen en het werkplezier van zorgprofessionals behouden. De Nederlandse ggz moet hierin haar verantwoordelijkheid pakken! Zorg dat je vast personeel behoudt en draag zorg voor een veilige omgeving voor zowel de ggz-cliënten als de zorgprofessionals.

Door: Elise Merlijn, bestuurder FNV Zorg & Welzijn