De focus dient volgens de partijen te liggen op preventie, welzijn en het verkleinen van gezondheidsverschillen –  wat een welkome verschuiving zou moeten geven van medische zorg naar maatschappelijke gezondheid. Dit is een belangrijke ontwikkeling, die aansluit bij de erkenning dat gezondheid meer is dan genezen alleen.

Maar als we echt willen bouwen aan een gezonde samenleving, moeten we ons afvragen: wordt er voldoende aandacht besteed aan het fundament?

Maatregelen

Positief vind ik dan ook dat er maatregelen komen voor verkeersveiligheid, inclusief regelgeving voor fatbikes en het terugdringen van roken en vapes. Ook de investeringen in de continuïteit van de huisartsenzorg – die immers 90 procent van de zorg levert tegen relatief lage kosten, maar ook veel vervolgzorg voorkomt – is positief. Ook het kritisch toetsen van richtlijnen en hopelijk het centraal stellen van gezondheidswinst en duurzaamheid daarin, is een belangrijke ontwikkeling. Daarbij wordt de  toegankelijkheid van medisch-specialistische zorg geborgd door aandacht voor spreiding van zorg tussen ziekenhuizen in een regio, naast de al ingezette concentratie van hoog-specialistische zorg.

Maar wat ontbreekt? En is het genoeg om de groeiende gezondheidsverschillen aan te pakken? De andere 89 procent van de gezondheidsfactoren worden bepaald door sociale, economische en omgevingsfactoren. En hierin schiet het regeerakkoord tekort. Schulden worden wel aangepakt, maar de bestaanszekerheid wordt niet verbeterd en dat is nu vaak de bron van deze schulden. De WW wordt bijvoorbeeld korter, het minimumloon stijgt niet, en de noodzaak voor toeslagen blijft bestaan. Allen belangrijke bronnen van stress, en daarmee vaak ook gezondheidsproblemen. Bovendien blijft de (medische) hulp voor de vaak meest kwetsbare groep, mensen in de illegaliteit, toch mogelijk strafbaar.

Niet nieuw

Daarnaast is de focus op passende zorg niet nieuw. Al zeker 15 jaar proberen we het zorgsysteem te hervormen, maar het systeem zelf lijkt vasthoudend en weerbarstig. De vraag is: welke concrete stappen gaan er nu gezet worden om echte systeemverandering te realiseren? Het ligt zeker niet aan de inzet van individuele hulpverleners – het lijkt toch echt het systeem zelf dat verandering in de weg staat.

Als ik het akkoord lees denk ik dat de stem van kwetsbare burgers – 40 procent van de Nederlanders leeft in bestaansonzekerheid – en hun perspectief ontbrak aan de onderhandelingstafel. Hadden zij niet een plek moeten hebben? Hun ervaringen en behoeften zijn cruciaal om van individuele oplossingen naar een sterke, inclusieve maatschappij te gaan.

Meest kwetsbaren

Het regeerakkoord benadrukt samenwerking tussen overheid, zorgverleners, patiënten en gemeenten. Maar als de stemmen van de meest kwetsbaren ontbreken, wie bepaalt dan wat de beweging is van zorg naar gezondheid? Wat zijn hun behoeften en welke maatregelen zijn nodig om hun gezondheid te bevorderen?

Een echt inclusief gezondheidsbeleid vereist dat deze groepen actief betrokken worden bij het vormgeven van beleid.

Een kritische beschouwing zou de voorgestelde Staatscommissie Zorg kunnen zien als uitstel-techniek. Ik zelf heb de hoop dat het toch echt een manier zal zijn om anders te gaan denken over zorg en de beweging naar gezondheid te gaan maken. De Staatscommissie krijgt de belangrijke taak om structurele oplossingen te bedenken voor de toekomst. We hebben een integrale aanpak nodig die gezondheid, bestaanszekerheid en sociale rechtvaardigheid verbindt. Dit is een unieke kans om niet alleen experts, maar juist ook kwetsbare burgers te betrekken.

Door: David Baden, SEH-arts en medische manager snijdend cluster