De afspraak lijkt op zich helder: hoogcomplexe zorg concentreren, zodat de kwaliteit beter wordt. Laagcomplexe zorg spreiden zodat die toegankelijk blijft en ziekenhuizen in de regio kunnen bestaan. Toch gaat het mis, lezen we in dit Zorgvisie magazine. De concentratie is stilgevallen en de spreiding is nog helemaal niet begonnen. Hoe kan dat?

Het begint met de gemaakte afspraken. Die over concentratie zijn heel concreet: als een ziekenhuis een bepaald aantal behandelingen niet een bepaald aantal keren doet, moet dat ziekenhuis stoppen met die behandeling. Een ander ziekenhuis in de regio mag die dan doen. De afspraken over spreiding zijn veel minder concreet.

Er wordt verwacht van de ziekenhuizen die iets ‘krijgen’ via concentratie, ook iets ‘weggeven’ via spreiding. Daar zijn echter geen aantallen aan verbonden of andere harde criteria. En dus is spreiding nu de speelbal van lokale belangen. Omdat er geen duidelijke afspraken zijn gemaakt, worden er schijnbaar ad hoc argumenten bedacht om het nog even niet te doen: als wij iets weggeven, willen we wel zeker weten dat het bij de ander in goede handen is.

Iet soortgelijks speelt zich af tussen ziekenhuizen en zorgverzekeraars. Zorgverzekeraar Zilveren Kruis wil vanaf 2027 via contractering afdwingen dat ziekenhuizen zich profileren. Ziekenhuizen moeten hun zorgaanbod afstemmen op de zorgvraag in hun regio. Een ziekenhuis dat dit al doet is het Ikazia Ziekenhuis in Rotterdam-Zuid. In deze omgeving wonen veel mensen die zorgproblemen ontwikkelen door sociale problemen. Ikazia wil deze mensen helpen door samen te werken met sociale partners. Daar hangt een prijskaartje aan. De zorgverzekeraar overhalen om dat te betalen blijkt verdomd lastig.

Zo maakt men boven de tafel steeds keurige afspraken met geopende handen, maar houdt men elkaar onder de tafel klem met onhaalbare eisen en oneigenlijke argumenten.

Dit klinkt heel kinderachtig, vooral als je bedenkt waar het om draait: de toekomstbestendigheid van de Nederlandse ziekenhuiszorg is hier in het geding. Hoe iets klinkt, blijkt ook veel uit te maken. “Taal doet ertoe”, zegt Mariska Shekary-Moonen, bestuursvoorzitter van het Zaans Medisch Centrum. Als er gesproken wordt over ziekenhuizen die iets ‘winnen’ en ziekenhuizen die iets ‘verliezen’, weet je zeker dat er een strijd op leven en dood gaat volgen.