Blog: Versterk digitale vaardigheden van toezichthouders in de zorg

Al jaren wordt de digitale transformatie gezien als dé oplossing voor verbetering van de kwaliteit en de betaalbaarheid van de zorg. Maar als het digitale DNA van raden van toezicht niet wordt versterkt, is de kans groot dat de digitale transformatie onvoldoende vorm en snelheid krijgt, schrijven toezichthouders Niels van Tent en Saskia Vlaar.

Artikel bewaren

U heeft een account nodig om artikelen in uw profiel op te slaan

Login of Maak een account aan

De komende jaren zullen grote investeringen worden gedaan. De coronacrisis heeft laten zien dat versnelling mogelijk en nodig is. Maar toezichthouders in de zorg zijn hiervoor nog onvoldoende toegerust. Er is te weinig expertise aanwezig.

Laten we vooropstellen: de zorg in Nederland is van hoog niveau. Maar als we zo doorgaan loopt de zorg vast: meer patiënten en cliënten met zwaardere problematiek en te weinig capaciteit. De kwaliteit moet omhoog, de kosten omlaag en dokters, verpleegkundigen, begeleiders en verzorgenden moeten meer ruimte krijgen voor aandacht voor de patiënt en cliënt.

Noodzaak

De digitale transformatie van de zorg wordt breed gezien als dé driver om de zorg betaalbaar te houden. Voor de benodigde samenwerking en procesverbetering tussen de verschillende onderdelen in de zorgketen is digitalisering een absolute noodzaak. Deze transformatie is op zichzelf al ingewikkeld.

Niet zelden lopen (grootschalige) ict-projecten fors uit, zijn ze duurder en heb je nog niet wat je wilde. Maar digitalisering brengt ook nieuwe vraagstukken met zich mee, zoals veranderde zorgprotocollen, praktische en ethische afwegingen bij het inzetten van nieuwe technologie (zoals Robotica, online geneeskunde, sensoren, artificial intelligence) en veiligheid en eigenaarschap van data.

Ketens en netwerken

Daarbij wordt niet voor niets gesproken over digitale transformatie. Om de vruchten van digitalisering te kunnen plukken moet vaak een hele keten van zorg veranderen. In het belang van betaalbaarheid, maar zeker ook in het belang van patiënt en personeel. De digitale wereld vraagt een andere aanpak dan de ‘industriële’ wereld. Denk in ketens, netwerken en ecosystemen in plaats van ‘centrale controle’ en ‘binnen eigen muren’. Start vanuit visie en verbeter stapsgewijs in plaats van een van tevoren in detail uitgewerkt masterplan met mijlpalen. Dit in een wereld van platformen en data, met risico’s maar vooral ook kansen.

Toezichthouders

Digitale kennis is essentieel op alle niveaus in een organisatie. Dit verbetert op bestuurlijk niveau, maar in raden van toezicht in de zorg is de digitale discipline nog minimaal vertegenwoordigd. Om de toezichtrol goed te vervullen zou je inmiddels in iedere raad van toezicht minstens één lid met een gedegen digitale achtergrond verwachten.

Onderzoek dat we recent hebben gedaan, wijst erop dat dat in alle onderdelen van de zorg – van academische ziekenhuizen, jeugdzorg, ggz, ouderenzorg tot maatschappelijke opvang – in slechts 18 procent van de raden van toezicht het geval is. Dit wisselt weliswaar per onderdeel (zo is dit 31 procent in algemene ziekenhuizen, 25 procent in academische ziekenhuizen en 11 procent in de jeugdzorg), maar de conclusie blijft hetzelfde: digitaal is nog geen onderdeel van het DNA van iedere raad van toezicht.

Speelbal

Dit maakt goed toezicht op digitale plannen lastig. En belangrijker: toezichthouders kunnen de nieuwe ontwikkelingen zo onvoldoende aanjagen. Met te weinig kennis worden organisaties snel een speelbal van leveranciers in plaats van een gelijkwaardige speler aan tafel. Dit leidt tot (dure) individuele oplossingen, veel pilots maar weinig brede implementatie, relatief veel geld naar ‘indekken tegen problemen’ en weinig naar broodnodige vernieuwing.

Digitaal moet dus onderdeel worden van dit DNA van raden van toezicht. Niet als oplossing voor alles, maar wel als belangrijke schakel in de verbetering en versnelling van de digitale transformatie in de zorg. Maak ruimte en plaats, wacht daarbij niet tot de termijnen zijn verstreken. Toezichthouders gaan hier zelf over. En bestuurders moeten dit willen, ‘tegenspel’ is van groot belang.

Met digitale expertise komt ook een aanvullende mindset binnen. Met deze kennis en mindset aan boord kan digitaal doen wat het moet doen: transformeren.

Niels van Tent is director Publiek & Zorg bij Ebbinge en toezichthouder in de zorg.
Saskia Vlaar is ook toezichthouder in de zorg en gaf leiding aan digitale innovatie bij KPN, TNO en Shell.

1 REACTIE

  1. Ik waag het te betwijfelen of de digitale transformatie dé manier is om de steeds hoger wordende zorgkosten in de hand te houden. Maar deze transformatie kan zeker bijdragen aan inzicht waar er besparingen te vinden zijn, net zoals de digitale transformatie in het bedrijfsleven dat gedaan heeft. Of digitale know-how in de RvT’s daar direct aan gaat bijdragen geloof ik niet. Wel geloof ik dat kennis en ervaring uit het bedrijfsleven kan helpen om de transformatie stap voor stap succesvol vorm gegeven. Ook in het bedrijfsleven zijn veel eerste implementaties op een catastrofe uitgelopen, omdat men zich onvoldoende realiseerde dat een realtime administratie een heel andere aansturing van die organisatie vraagt. Die ervaring helpt in mijn ogen meer dan een straightforward ICT kennis

Geef uw reactie

Om te kunnen reageren moet u ingelogd zijn. Heeft u nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.