“We willen het momentum en het gevoel van noodzaak vasthouden”, zegt Jessica Workum. Zij is intensivist en klinisch farmacoloog in het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ), maar vooral bekend als AI-specialist. Na een werkbezoek aan het ziekenhuis liet toenmalig minister Fleur Agema zich zeer optimistisch uit over de mogelijkheden van generatieve AI om de administratielast in de zorg terug te dringen. ETZ-bestuursvoorzitter Bart Berden voelde zich vervolgens weliswaar genoodzaakt de al te hoge verwachtingen wat te temperen, toch heeft Agema het onderwerp wel op de kaart gezet. Workum: “Ze heeft gezorgd voor aandacht en daar begint het toch vaak mee. Het is vervolgens aan het zorgveld zelf om – met ondersteuning van andere partijen zoals de overheid – in actie te komen.”

Nieuwe minister

Inmiddels is de politieke situatie veranderd. “De minister die AI als stokpaardje had, is er niet meer en hoe de nieuwe minister erin staat is nog afwachten”, zegt Workum. “Ik hoop op ondersteuning. Wat die precies in moet houden, weet ik niet maar ik hoop dat de politiek luistert naar het zorgveld. Daar merk ik heel veel verbondenheid en noodzaak om verder te gaan om met AI te helpen de personeelstekorten op te vangen. We kunnen niet stoppen, we moeten sowieso door.”

Op naar implementatie

“De grote vraag is: hoe kom je van ontwikkeling naar implementatie?”, vervolgt de AI-specialist. “Het is al langer bekend dat maar 2 procent van de ontwikkelde modellen uiteindelijk bij het bed komt. Dat gaat met generatieve AI niet veel beter.” Tussen ontwikkeling en implementatie zit de stap van de validatie en juist daar maken zeven organisatie momenteel samen werk van maken in het nieuwe consortium RIGH:T, waar Workum aan het hoofd staat. Het gaat om een samenwerkingsverband tussen ETZ, UMCG, Erasmus MC, UMC Utrecht, LUMC, Maasstad Ziekenhuis, Frisius MC, TU Delft en GGZ Noord-Holland-Noord. “Maar we zijn een adaptief consortium, dus we kunnen in verschillende samenstellingen opereren. Bovendien is iedereen welkom om aan te sluiten bij onze community waarin we kennis delen.”

Niet opnieuw het wiel uitvinden

Workum: “We zijn nu met zijn allen vooral bezig met de validatie, die ervoor zorgt dat alles veilig verloopt. Daarna gaat de focus op de implementatie.” Naast een gebrek aan validatie constateert Workum ook een grote versnippering. Ook daar wil ze met RIGH:T wat aan doen. “Het lijkt soms alsof iedereen het wiel opnieuw aan het uitvinden is. Wij willen dan ook graag in kaart brengen welke initiatieven er al zijn en waar nog gaten zitten die wij als consortium kunnen invullen of waar we bij kunnen ondersteunen.”

AI in ETZ

Binnen het ETZ blijft generatieve AI ook een belangrijke rol spelen. Zo is de organisatie bezig met ambient listening, systemen die op de achtergrond draaien en gesproken taal kunnen opvangen en verwerken. Ook leidt de organisatie zogeheten AI-verpleegkundigen op en rolt het op korte termijn ziekenhuisbreed de eigen bot ChatETZ uit. Daar kunnen medewerkers – anders dan bij andere chatbots zoals ChatGPT – geen medische vragen aan stellen en bovendien blijven alle gegevens binnen de eigen digitale infrastructuur.

‘Het kan snel gaan’

“Het is alleen om te ondersteunen bij administratieve taken”, licht Workum, die ChatETZ met het AI-team binnen het ziekenhuis maakte, toe. Hoe lang het nog duurt voor de hele Nederlandse zorgsector optimaal profiteert van dergelijke tools vindt ze moeilijk te zeggen. “Ik ben liever bezig met een mooi streven dan me vast te pinnen op een bepaalde tijd. Ik behoor tot de optimisten, dus ik denk dat het snel kan gaan. Tegelijk weet ik dat de praktijk vaak weerbarstiger is.”