De zorg van de toekomst is ‘integraal’, zo horen we de afgelopen jaren. Maar de bekostiging van zorg verloopt nog steeds via strak afgebakende paden en is toe aan modernisering. Moet de kersverse minister Sophie Hermans hier prioriteit aan geven? Dat vroeg Zorgvisie deze week in de poll aan zijn lezers.

Op de poll reageerden 44 mensen, van wie een overweldigende meerderheid van 40 personen hier bevestigend op antwoordde.

Geen oplossing

Allereerst de vier mensen die het oneens waren met de stelling dat het moderniseren van de bekostiging prioriteit moet krijgen.

Een kaderlid van FNV Zorg en Welzijn dat werkzaam is in de ouderenzorg dat het moderniseren van de bekostiging door een VVD-minister neer zal komen op een verkapte bezuiniging. “Het algemeen bekent dat de VVD de zorg duurder wil maken en privatiseren. Voor de rijken zorg en de armen niets, of een straat dokter. En moderniseren wordt wie geld heeft, heeft zorg.”

Een consultant uit de ziekenhuiszorg wil eerst wat “meer duidelijkheid en consistentie” in de bekostiging. “Teveel hangt af van uitkomsten van onderhandelingen in plaats van geleverde kwaliteit van prestaties. Zo is de DBC nooit gebruikt waarvoor ze bedoeld was (ik ben de uitvinder/grondlegger van het concept, waaraan van april 1994 tot en met 1999 is gewerkt). Verder pleit ik al jaren voor de inrichting van centra voor leefstijltraining en -advies voor ouderen en chronisch zieken, te bekostigen zoals de consultatiebureaus voor zuigelingen worden bekostigd. Iedereen vindt het interessant, maar niemand durft stappen te zetten.”

Een zakelijk directeur vreest dat het geen oplossing is. “Een andere manier van bekostiging gaat het probleem niet oplossen maar zeer waarschijnlijk andere problemen veroorzaken. De oorzaak ligt bij de verzekeraars die vrij zijn om andere afspraken met zorgaanbieders te maken maar die blijven vasthouden aan p x q.”

Rem op transformatie

De mensen die in een aanpassing van de bekostiging van de zorg wel heil zien, ervaren de huidige bekostiging als niet passend en als een belemmering voor hervorming en vooruitgang. “De huidige methodiek is niet gericht op preventie en werkt samenwerking in de regio tegen”, aldus een bestuurder in de ouderenzorg. “De financiering remt de noodzakelijke transformatie”, schrijft een CIO in de ouderenzorg.

De versnippering van de bekostiging speelt de zorg parten. “De bekostiging van de zorg is enorm versnipperd. In de ggz hebben we onder meer van doen met jeugdwet, Wlz, FZ/ZPM, Zvw/ZPM, Wmo. Ieder hanteert hierin eigen regels en het betekent ook veel verschillende contractafspraken. Het betekent ook dat we als instelling vooral bezig zijn met rechtmatigheid en efficiënt zorg leveren gegeven de teruglopende marges. De ggz en de zorg komen hierdoor niet toe aan preventie. Is de zorg wel effectief? Leveren we wel passende zorg? En zijn we als instelling wel voldoende mensgericht? De huidige bekostiging biedt niet de context om effectief te werken aan deze vraagstukken”, aldus een strategisch adviseur kwaliteitsmanagement en onderzoek in de ggz.

“De bekostiging van de zorg vindt plaats via een verzuild systeem”, ziet ook een lid raad van toezicht in het ziekenhuis. “Terwijl de zorg zich inmiddels al heeft uitgestrekt over meerdere domeinen zoals eerste-, tweede lijn en vvt, maar ook over het sociaal domein. Tot nu toe heeft de bekostiging deze beweging niet (voldoende) gevolgd en faciliteert dit ook niet. Dat belemmert de volledige beweging naar de juiste zorg op de juiste plaats. Feitelijk zegt Inge de Wit dit ook in het interview.”

Oplossingen voor handen

Een deel van de respondenten wijst op oplossingen die al voorhanden zijn, maar nog onvoldoende worden gebruikt. “Zolang de omzet (wat niet meer is dan dekking van de noodzakelijke kosten) afhankelijk blijft van volumes, gaan alle transformatieplannen niet tot de gewenste effecten leiden. Budgetbekostiging van de infrastructuur van het ziekenhuis in combinatie met resultaatsafspraken over wachtlijsten en dergelijke zou een uitkomst zijn. Als je wil dat ziekenhuizen als de brandweer transformeren, bekostig de ziekenhuizen dan ook als de brandweer”, stelt een manager verkoop in de ziekenhuiszorg.

“Er zijn al best mooie contouren geschetst in de NZa stukken ‘passende bekostiging’”, voegt een kinderarts toe. “De uitwerking hiervan laat echter veel te lang op zich wachten. Maak haast met dit project. Waarbij kracht moet worden gevonden in de eenvoud.”

De lezers wijzen er ook op dat het beoogde beleid van het nieuwe kabinet zelf om een andere financiering vraagt. “Kabinet-Jetten zet (zwaar) in op preventie en om dit te realiseren moet er gekeken worden naar nieuwe zorgfinancieringsmodellen. Daar moet minister Hermans mee aan de slag”, aldus een beleidsmedewerker curatieve zorg.

“Nu kan inzetten op gezondheid niet effectief ingezet worden omdat bekostigd wordt vanuit kolommen en diagnose, DBC. Bevorderen en investeringen in gezondheid en gezonde leefstijl loont nu niet. Wie hierin investeert heeft hiervoor geen goede businesscase. De handschoen blijft zo liggen”, schrijft een adviseur in de ouderenzorg.

Onhoudbaar

De urgentie onder de voorstemmers is tot slot hoog. “Het huidig financieringsstelsel is onhoudbaar, waardoor de problemen in de zorg alleen maar groter worden. Het geld voor de zorg wordt vooral ‘aan’ de zorg besteed en komt te weinig ‘in’ de zorg terecht. Als het stelsel niet veranderd en er wel bezuinigingen komen, dan zullen de tekorten vooral weer ‘in’ de zorg gelegd worden terwijl het nu al onhoudbaar is. Zorgverleners lopen over, zorginstellingen balanceren op randje faillissement, en de kwaliteit van zorg heeft door de huidige financiering allang afbreuk gedaan. Succes om op deze manier de zorgverleners (gezond) binnen de sector te houden en zorg te kunnen blijven leveren die nodig is”, aldus een gz-psycholoog.