Economisch rekenen lost geen zorgcrisis op

Weer verschijnt er een artikel vol grafieken, deeltijdfactoren, percentages en rekensommen. Alsof de oplossing voor het personeelstekort in de zorg eenvoudig uit een spreadsheet is af te leiden. Laat zorgmedewerkers gemiddeld één uur per week extra werken en de vacatures verdwijnen, zo luidt de redenering. Dat klinkt aantrekkelijk, maar het laat vooral zien hoe ver beleidsmakers, adviesbureaus en bestuurders zijn verwijderd van de dagelijkse werkelijkheid op de werkvloer.

De vraag is niet waarom verpleegkundigen te weinig uren werken. De echte vraag is waarom zoveel verpleegkundigen er bewust voor kiezen om minder te werken. Het antwoord is al jaren bekend: een torenhoge werkdruk, steeds meer administratieve verplichtingen, onregelmatige diensten, toenemende agressie, een gebrek aan waardering en een salaris dat geen recht doet aan de enorme verantwoordelijkheid die zij dagelijks dragen.

In plaats van opnieuw miljoenen uit te geven aan onderzoeken, adviesbureaus en projecten om te achterhalen waarom mensen niet meer willen werken, zou de overheid eindelijk eens moeten investeren waar het werkelijk nodig is: bij de mensen die de zorg draaiende houden. Jaarlijks verdwijnen enorme bedragen in managementlagen, consultants, bureaucratie, registratiesystemen, kwaliteitslabels, vergadercultuur en controlemechanismen. Dat geld levert geen enkele extra verpleegkundige aan het bed op. Sterker nog, het vergroot juist de administratieve druk waardoor zorgverleners steeds minder tijd overhouden voor hun patiënten.

Een structureel betere beloning van verpleegkundigen en verzorgenden zou veel meer effect hebben dan alweer een nieuw onderzoeksrapport. Een eerlijk salaris, minder bureaucratie, meer professionele autonomie en meer waardering maken de zorg weer aantrekkelijk. Dan zullen niet alleen huidige medewerkers eerder bereid zijn hun contract uit te breiden, maar zullen ook veel meer jongeren opnieuw kiezen voor een beroep in de zorg.

Het is daarom tijd om te stoppen met economisch gegoochel met cijfers. De zorg is geen rekensom, maar mensenwerk. Je lost een tekort aan verpleegkundigen niet op met tabellen, grafieken en deeltijdfactoren. Je lost het op door de mensen die dag en nacht voor onze zieken, ouderen en kwetsbaren zorgen eindelijk te behandelen zoals zij verdienen.

En laten we één eenvoudige waarheid nooit vergeten:

Door een tablet van een manager is nog nooit één patiënt beter geworden. Een verpleegkundige aan het bed wél.

De onderstaande redenen werken zeker ook niet mee aan het meer willen werken van de zorgwerknemer, maar vergeet dit niet.
Dat veel werkgevers in de zorg die extra mogelijke uren laten liggen en het niet of nauwelijks met hun werknemer bespreken is omdat er vanuit de Rijksoverheid en zorgverzekeraars gestuurd wordt op bezuinigingen, dus je kunt mensen wel meer laten werken maar als dat uiteindelijk niet uitbetaald wordt schiet je er niks mee op als werkgever.
Het is niet alleen de werkgever die deze mogelijke extra uren laat liggen maar de Rijksoverheid en de zorgverzekeraars borgen de financiële kant niet voor het meer werken van de zorgwerknemers.

Urenuitbreiding zorg. Ik werkte 27 jaar in de zorg (psychosociaal). Nooit meer uren contract aangeboden gekregen. 28-30 uren contract was wel max. Vergeet ook de zware lichamelijke en mentale belasting van het werk niet met daarnaast de onmogelijke eisen en papierwinkel aan te voldoen. Ik hoef niet de zoveelste met een burn-out te worden. Zou ik fulltime werken zou ik 6 dagen in de week moeten werken… Ja informeel wel 90 plusuren…Heeft mij doen besluiten tot carriereswitch. De zorg is ziek, zeker op operationeel niveau wat mij betreft.

Doordat veel medewerkers toeslagen ontvangen zien we dat ze niet meer willen werken of de extra gewerkte uren alleen in tijd-voor-tijd willen en zeker niet uitbetaald. Ook bij loonsverhogingen zien we in de VVT dat medewerkers liever niet een hoger contract willen hebben. Het wijzigen van het huidige belastingstelsel zou dus ook zeker een bijdrage kunnen leveren in het vergroten van de contractomvang.
Vergeet alleen ook niet de enorme vergrijzing in de sector wat ook maakt dat medewerkers minder willen cq moeten werken i.v.m. hun gezondheid.

Deeltijd werken met meer uren uitbreiden lijkt een goede stap om tekort aan verpleegkundigen te verminderen. Ja, rekenkundig mogelijk wel, maar het lijkt niet te lukken. Enkele redenen: vrouwen wensen, net als mannen, zelf te kiezen voor de inrichting van hun week ( recreatie, sport, werk, uitrusten, bezigheden, waaronder mantelzorg enz.); deel van de vrouwen ( 88% van de verpleegkundigen is vrouw ) hebben kinderen en passen hun werkuren vaak daarop aan. De schooltijden bepalen dan de ruimte in beschikbaarheid. Kinderopvang is vaak gekoppeld aan schooltijden. ( in Zweden is 24 uurs oppas incl slaap- en alle maaltijden beschikbaar ). Minder werken doordat er vaak geen woonruimte nabij het werk beschikbaar of relatief met inkomen betaalbaar is, is (te) veel reistijd noodzakelijk. Toeslagen belemmeren soms een verstandige uitbreiding van inkomsten. Enz. Enz. Toch zou een hogere participatie in beroepsuitoefening zinvol zijn en niet alleen voor de zorgverlening en voor hun collega‘s, maar ook voordelen hebben voor de deeltijdwerkers zelf. Zo is bijvoorbeeld de pensioengrondslag gebaseerd op het inkomen, de levensstandaard heeft met ruimte in het inkomen te maken ( oa huur of koop meer geschikte woonruimte ). Een week met grotere delen is mogelijk rustiger en geeft vaak ook meer uitzicht op betere en inhoudelijke functies. Een hogere deeltijdfactor zou vooral aantrekkelijk zijn indien deeltijd per uurbeloning hoger wordt dan bij minder werkuren. Tenslotte zou full-time door ruim meer inkomen qua uurloon meer aantrekkelijk moeten zijn. Of?