Waar lang werd gedacht dat er bijgebouwd moest worden voor de verpleegzorg bij ouderen, ontstaat er op steeds meer plekken in het land leegstand. Rekenmodellen van het VGZ zorgkantoor laten zien dat die leegstand niet zomaar zal verdwijnen. Sterker nog, de komende jaren neemt het alleen maar toe en de bouwopgave van tienduizenden nieuwe woningen lijkt ingehaald door de realiteit.
Al langer is zichtbaar dat er


Hoewel ik het ermee eens ben dat je niet blind moet bijbouwen als er flinke leegstand is, mis ik een paar belangrijke oorzaken van de huidige leegstand in verpleeghuizen waardoor ik een paar verkeerde aannames meen te bespeuren.
De belangrijkste is het personeelstekort.
Leegstaande plaatsen worden dikwijls niet opgevuld ondanks wachtlijsten of aanmeldingen omdat er onvoldoende personeel is. Naast de standaard tekorten van zowel verplegend als behandelend personeel, is er veel ziekteverzuim en weinig financiële ruimte voor flexkrachten, die ook niet altijd een oplossing zijn.
Differentiatie
De huidige leegstand heeft ook te maken met de overmaat aan differentiatie in somatische, psychogeriatrische en GGZ grondslag. Terwijl die grondslagen bij mensen door elkaar lopen, hanteren de meeste verpleeghuizen slechts 1 grondslag als inclusiecriterium voor een afdeling. Ook de Wlz indicatie is op die manier opgebouwd. Zodoende wordt niet de zorgvraag maar de grondslag en type indicatie gevolgd. Actuele zorgvragen kunnen dus niet matchen met de actuele leegstand, puur op basis van de grondslag, waardoor ook leegstand.
Verkeerde bed problematiek ziekenhuizen
Er verblijven jaarlijks nog heel veel mensen in het ziekenhuis die daar medisch specialistisch klaar zijn en wachten op een plekje in het verpleeghuis. Het verpleeghuis gaat niet alleen over Wlz zorg maar ook over kortdurende herstel of revalidatiezorg. Ook worden er veel mensen vanuit de SEH opgenomen in het ziekenhuis omdat verpleeghuizen ze niet meteen kunnen opnemen. Hoe kan dat als er leegstand is?? Zit hier wederom het type financiering/indicatie/grondslag in de weg?
Voorkeur
De reden waarom je niet moet blindstaren op statistiek is dat mensen vaak liever wachten op huis van voorkeur. Criteria zijn dan eigen regio en type accommodatie (liever geen 2-persoonskamer met gedeeld sanitair). Zou zijn er voor moderne 1-kamer appartementen met eigen sanitair in kleinschalig wonen juist lange wachtlijsten ( ja die zijn er echt wel), terwijl er voor de verouderde huizen met 2-persoonskamers en gedeeld sanitair kleine of helemaal geen wachtlijsten zijn. Investeer daarom wel in nieuwbouw om de oudbouw te vervangen.
Daarnaast verschilt de zorgbehoefte sterk per regio. Mensen willen vooral in eigen regio blijven wonen, waardoor er ook grote verschillen per regio zijn mbt wachtlijsten.
Onwetendheid zorgvrager en mantelzorg mbt op tijd aanvragen Wlz-indicatie
Een afname in aantal nieuwe Wlz indicaties heeft ook sterk te maken met een afname van begeleiding in het aanvragen en vroegtijdig signaleren. In het sociale domein is op dit gebied juist heel veel afgebroken in de afgelopen 10 tot 15 jaar. Voor de gemiddelde zorgvrager en mantelzorger, zelfs voor professionals, is het niet meer te volgen en te begrijpen hoe alles indicatietechnisch in elkaar zit. Daarnaast spelen ook financiële motieven een rol ivm de eigen bijdrage in Wlz. Maar ook om andere redenen wordt er steeds vaker gewacht met het aanvragen van een Wlz indicatie terwijl iemand wel Wlz waardig is, totdat er een crisissituatie ontstaat. En dan blijkt er ineens heel weinig crisisopnamecapaciteit te zijn. Hoe kan dat dan als er zoveel leegstand is?
Hoe je het ook went of keert: de verwachting is dat er in 2040, 1 zorgmedewerker nodig is voor 3 zorgvragers. Maar dat zal praktisch niet haalbaar zijn. Hoe zetten we die dus zou slim mogelijk in? In ieder geval niet door ze te verspreiden over veel te grote werkgebieden.
Er is helemaal geen zicht op voldoende nieuwbouw geschikt voor ouderen waar bijvoorbeeld geclusterde zorg geboden kan worden met 1 zorgaanbieder in 1 gebouw. Bovendien, bij dat soort woningen loop je ertegenaan dat als mensen er alleen mogen wonen met een bepaalde minimum zorgvraag, er bij onvoldoende vraag ook leegstand ontstaat. En als die inclusiecriteria niet gelden, ontstaat opnieuw versplintering van wijkzorg met te weinig geclusterde zorgvragen per gebouw. Ook huisartsen kunnen de verschoven vraag van verpleeghuiszorg naar de wijk organisatorisch helemaal niet aan. Heel bijzonder is dan weer wel dat er hier niet gedifferentieerd wordt per grondslag. Kennelijk is dat dus helemaal niet noodzakelijk, dus waarom dan wel in de verpleeghuizen?
Misschien worden we steeds vitaler oud, maar vanaf 85 jaar gaat het ineens snel achteruit.
Dus berg je maar met de toenemende vergrijzing en personeelstekorten voor zowel verplegend als behandelend personeel.
Ik zou blijven investeren in geconcentreerde zorg, maar minder gedifferentieerd, in het verpleeghuis.
Vervang alle oudbouw zo snel mogelijk voor nieuwbouw.
Ook daar kun je het verblijfscomponent uit de indicatie halen waarbij bewoners huur betalen met zorg en behandeling uit een VPT.
Maar ik zou ook geld reserveren voor extra verpleeghuizen en niet al mijn geld zetten op wooncomplexen omdat de zorg daar over niet al te lange tijd helemaal niet gewaarborgd kan worden.
* waar ik zeg 1 zorgmedewerker op 3 zorgvragers, klopt niet. Dat moet zijn: 1 op de 4 werkenden zou in de zorg moeten werken.
Met statistieken kun je zeer wenselijke antwoorden genereren. De babyboom generatie is nu misschien nog fit maar velen zullen tussen 10 tot 15 jaar hulpbehoeftiger worden. Dan zijn er weer meer verpleeghuiswoningen nodig. En VGZ is niet een onpartijdige partij in deze, ze hebben zeker politiek gemotiveerde motieven.