Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

‘Afschaffen eigen risico werkt averechts’

Als de politiek besluit het eigen risico af te schaffen, dan blijft alleen het uitkleden van het verzekerd pakket over als methode om burgers te laten bijdragen aan beheersing van de zorguitgaven. De politiek doet er goed aan het eigen risico te verfijnen om de scherpe kantjes eraf te halen, vindt Eric van der Hijden van het Talma-instituut.
Geld_Fotolia_400.jpg
Foto: Fotolia

In de politiek is breed draagvlak voor het afschaffen van het eigen risico. Dat is geen goed idee, vindt gezondheidseconoom Eric van der Hijden van het Talma-instituut van de Vrije Universiteit. Niet alleen omdat dit 3,7 miljard euro kost en de zorgpremie hierdoor voor iedereen jaarlijks 284 euro duurder uitvalt. Van der Hijden wijst er in het artikel ‘Het verplicht eigen risico beter benutten’ in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (NTvG) op dat dan alleen het pakketbeheer overblijft als methode om burgers bij te laten dragen aan beheersing van de zorguitgaven. ‘Dat komt neer op een eigen betaling van honderd procent, zonder maximum en zonder compensatie voor degenen met een laag inkomen die veel zorg nodig hebben’, schrijft Van der Hijden.

Verzekerd basispakket uitkleden
‘Het afschaffen van het eigen risico kan averechts werken’, laat Van der Hijden desgevraagd weten. ‘Het verzekerd pakket uitkleden is een veel botter instrument dan het eigen risico. Als behandelingen verdwijnen uit het pakket, dan moeten mensen die helemaal uit eigen zak betalen. Met het eigen risico kun je de financiële gevolgen van ziekte juist dempen.’ Van der Hijden vertelt dat het NvTG-artikel de weergave is van een discussie tussen brancheorganisaties, zorgaanbieders, zorgverzekeraars en patiënten over de toekomst van het eigen risico. Zij hadden het Talma-instituut opdracht gegeven om te onderzoeken hoe het verplichte eigen risico beter kan worden benut. De resultaten van dat nog niet-gepubliceerde onderzoek vormden de basis voor die discussie, waarin werd gezocht naar manieren om de scherpe randjes van het eigen risico af te vijlen.

Eigen risico verfijnen
Eén manier is een maximum stellen aan het eigen risico. Nu is de hoogte gekoppeld aan de VWS-begroting. Als die stijgt, gaat ook het eigen risico omhoog. Zo bedroeg dit in 2008 nog 150 euro en inmiddels al 385 euro per jaar. De politiek zou die automatische koppeling kunnen loslaten en zelf een maximum kunnen vaststellen.
Een andere optie is een vast bedrag per behandeling bepalen. Nu zijn patiënten soms al na één behandeling hun hele eigen risico kwijt. Het eigen risico remt het zorggebruik dus hard af, maar doet dit maar één keer. Als het maximum eenmaal is bereikt, maakt het niet meer uit. Als patiënten bij elk zorggebruik een vaste eigen bijdrage betalen, beseffen ze telkens weer dat zorg nu eenmaal niet gratis is.

Betalen voor keuzevrijheid
Er valt ook te denken aan het kwijtschelden van het eigen risico voor bepaalde doelgroepen. Van der Hijden noemt als voorbeeld de kosten van medicijnen. Mensen die kiezen voor de goedkopere biosimilars zouden geen eigen bijdrage hoeven te betalen. Biosimilars zijn medicijnen die een soortgelijke werking hebben als het duurdere originele medicijn, waarvan het patent is verlopen. Een ander voorbeeld dat Hijden noemt is het verplichte eigen risico kwijtschelden voor mensen die kiezen voor een naturapolis. Verzekerden met een naturapolis hebben minder keuzevrijheid, omdat de zorgverzekeraar via de zorginkoop bepaalt naar welke aanbieders ze kunnen gaan. Daar staat dan tegenover dat ze minder geld kwijt zijn. Mensen die een substitutiepolis willen die hun maximale keuzevrijheid biedt, betalen wel een eigen risico. ‘De politiek doet er goed aan het instrument van het verplichte eigen risico te verfijnen in plaats van overgeleverd te zijn aan het botte instrument van pakketverkleining’, concludeert Van der Hijden.

6 reacties

  • Data

    Vanwege de verkiezingen bleef het eigen risico in 2017 €385 euro. En wat stemde Nederland? VVD verloor maar is nog steeds de grootste partij. Dat zullen we voelen als in 2018 het eigen risico extra verhoogd gaat worden.

    Eigen risico maakt de zorg werd goedkoper? Jawel, voor de hoogste inkomens die al bij de commerciële zorgverzekeraars klant waren. Dankzij al die minvermogenden die wel premie betalen maar dankzij dat hoge eigen risico niet van zorg gebruik kunnen maken, betalen de paupers mee aan de zorgkosten van vermogende Nederlanders voor wie dat eigen risico een peulenschil is.

    Voor mensen met een minimum inkomen adviseert het NIBUD de overheid op basis van het principe "niet veel maar genoeg" een dagelijks voedselrantsoen van €7,13. Dat is genoeg, want daarvan kan eens per 2 dagen een gezonde warme maaltijd betaald worden. Wie van dat minimum ook nog het eigen risico van de zorgverzekering moet betalen, die moet dat bij elkaar sparen door elke week een dag te vasten.

    Die politici weten heel goed, dat van een minimum inkomen dat eigen risico niet te betalen is. Dat is juist de bedoeling ervan. Zo betaal je verplicht aan de zorg mee maar kan het niet gebruiken. Gezond eten is niet mogelijk en je gaat lekker snel dood. Hoef je ook geen AOW meer. Rutte lacht zich rot. Die wil ook de bijstand nog verlagen met 600 euro per jaar.

  • Simon de Waal

    Ik hoef niet te beseffen dat zorg geld kost, dat weet ik allang, door het te beseffen neemt mijn spasme niet af. Eigen risico is een boete op ziek zijn. Niemand staat op met het idee 'laat ik vandaag eens naar de dokter gaan, gewoon omdat het kan en het een leuk uitje is'. Als je het eigen risico afschaft en de kosten via de premie en/of belastingen over iedereen verdeelt is het veel eerlijker. Als je specialisten dan ook nog in loondienst neemt, in plaats van financiering per verrichting voorkom je ook nog eens onnodige zorg.

  • Vraagteken

    In 2016 konden mensen met een lager inkomen aanspraak maken op € 83 zorgtoeslag per maand. Dat betekent dat de premie fors lager is of zelfs (bijna) € 0, afhankelijk van de gekozen polis. Waarom zou er voor deze groep verzekerden ook een tegemoetkoming moeten zijn in de vorm van een eigen risico van € 0?

  • Fortress


    Zelf zie ik ieder jaar het eigen risico voor mensen in mijn situatie (MS-patient, WAO-uitkering) als onredelijk en kortzichtig. Binnen twee maanden is er hierdoor al een groot deel maandinkomen verdwenen.
    Wel kan ik het met delen van Van der Hijden’s betoog eens zijn de verfijning is noodzakelijk.

    D. van Haard

  • Henk

    Dat verhaal klinkt al een stuk normaler dan de onzin van Maassen van Brink en Groot. Overigens stelt de politiek al lang het maximum vast. De huidige €385 is maar voor een klein deel bepaald door kostenstijgingen. Het merendeel komt door extra verhogingen in 2011 en 2012 ter waarde van €180 daaromtrent. Dat kan in ieder geval worden teruggedraaid. En mensen met een laag inkomen moeten gewoon worden ontzien. Dan haal je de scherpe kantjes er al een heel eind af.

  • glmbots

    Je kunt wel zien dat de schrijver genoeg geld heeft om de zorg te kunnen betalen, maar de mensen die afhankelijk zijn van een minimuminkomen kunnen dit niet. Schaf dan het eigen risico voor minima (met een glijdende schaal voor hen die wat meer inkomsten hebben) af en maak het eigen risico voor hen die het wel kunnen betalen hoger. Onder de minima zitten helaas veel chronisch zieken die nu de keus hebben tussen in de schulden gaan zitten of sterven, want daar komt het in de praktijk wel op neer.

Of registreer u om te kunnen reageren.