Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

Shared decision making is nog utopie

Patiënten betrekken bij de besluitvorming en uitvoering van hun zorgbehoefte staat nog in de kinderschoenen. Shared decision making maakt de zorg beter, maar er is nog veel onderzoek voor de aanname dat het de zorg ook goedkoper maakt.
Shared decision making is nog utopie
Foto: NFU

Dat bleek afgelopen vrijdag op het congres 'Sturen op kosten in de zorg: patiënt, professional en politiek' van de Nederlandse Federatie van Universitair medische centra (NFU) en de Raad voor de Volksgezondheid & Zorg (RVZ) in het Spoorwegmuseum in Utrecht.

RVZ: de participerende patiënt

De opzet van het nieuwe zorgstelsel was om patiënten nauwer te betrekken bij hun behandeling, vertelt Didi Braat, die betrokken was bij het  RVZ-rapport 'De participerende patiënt'. De verwachting was dat de zorg hiervan beter en goedkoper zou worden. De zorg zou dan immers beter aansluiten bij de persoonlijke behoefte en voorkeuren. Er zou minder onnodige zorg worden geleverd. Maar de praktijk is weerbarstig. 'De werkelijkheid blijft achter bij de verwachtingen', constateert Braat, hoogleraar voortplantingsgeneeskunde. De onevenwichtige relatie tussen arts en patiënt vormt een hindernis voor shared decision making. Er is een asymmetrie wat betreft kennis. En patiënten voelen zich vaak kwetsbaar en zijn angstig. Participatie is ook niet altijd mogelijk bij bepaalde acute behandelingen. Verder zitten er in het zorgstelsel financiële prikkels die artsen aanzetten tot behandelen, aldus Braat. 'Doen levert artsen geld op, praten niet.'

Shared decision making goedkoper?

Voor de aanname dat shared decision making de gezondheidszorg ook goedkoper maakt, ontbreekt overtuigend wetenschappelijk bewijs, stelt Braat. Er zijn aanwijzingen dat goed geïnformeerde patiënten voor minder en goedkopere behandelingen kiezen. Daar staat tegenover dat patiënten ook veel wensen hebben. Dat kan in de diagnostische fase leiden tot onnodig veel onderzoek en dus tot extra uitgaven. Er is meer onderzoek nodig om hierover uitsluitsel te geven. Wel is er bewijs dat shared decision making de zorg beter maakt. 'Er is minder participatie dan patiënten willen en zouden kunnen', concludeert Braat. Dat is in haar ogen voldoende reden om door te gaan op de weg van gezamenlijke besluitvorming en meer self-management.

De route naar shared decision making

Om shared decision making van de grond te krijgen moet er betrouwbare en voor patiënten eenvoudig toegankelijke informatie komen over kwaliteit van zorg. Patiënten moeten ook een inzagerecht krijgen in hun elektronisch patiëntendossier, vindt Braat, hoofd afdeling Verloskunde en Gynaecologie in het UMC Radboud. 'Patiënten willen vaak weten wat artsen over hen opschrijven. Natuurlijk moet er wel een arts zijn die patiënten daarbij uitleg geeft.' Naast het inzagerecht voor patiënten moet de overheid zorgen voor een wettelijk recht op een zorgplan, als patiënten dat willen, vindt Braat. Voor patiënten in de care bestaat dat al, maar voor patiënten in de cure niet.  Ook zorgverzekeraars kunnen hun bijdrage leveren door initiatieven voor shared decision making financieel te belonen.

Shared decision making: andere rol artsen

Ook voor medisch specialisten is er nog veel werk aan de winkel. Shared decision making stelt andere eisen aan hoe medisch specialisten communiceren met patiënten. Dat moet niet alleen worden opgenomen in de opleiding van medisch specialisten en verpleegkundigen, ook bestaand personeel moet worden bijgeschoold. Braat: 'Want als mensen enthousiast van de opleiding komen en dan in de praktijk zien dat hun ervaren collega's niet doen aan shared decision making, dan komt het niet van de grond.'

NICE: Andrew Stevens

Na Braat legde professor Andrew Stevens uit hoe het Engelse kwaliteitsinstituut NICE beoordeelt of nieuwe geneesmiddelen en medische innovaties in aanmerking komen voor vergoeding. De Engelsen hebben ruim tien jaar ervaring met het wegen van klinische effectiviteit, kosteneffectiviteit en de maatschappelijke gevolgen. Met de ervaring van de Engelsen kan ook het Nederlandse Kwaliteitsinstituut in oprichting mogelijk haar voordeel doen. Een interview met Stevens, voorzitter van de belangrijke Appraisels Committee, verschijnt deze week in de Zorgvisie Executive en later in het Zorgvisie Magazine.

5 reacties

  • E.Kriek

    Ik word een beetje verdrietig van het fenomeen dat er allerlei termen de revue passeren, waarna vervolgens geconstateerd wordt 'dat het nog lang niet zover is' om die fraaie termen te effectueren.
    Impliciet veronderstellend dat er een blik adviseurs moet worden opengetrokken, natuurlijk, om dit 'probleem' een halt toe te roepen:
    -Patient empowerment.
    -Mindswitch voor chronisch zieken.
    -Self management.
    -Shared decision making.
    En ga maar door.
    De realiteit van Bobo's en adviseurs en de realiteit van zorgwerkers, met beide voeten in de klei en met beide handen in de stront, is aan de ene kant onoverbrugbaar groot, en aan de andere kant niet bestaand.
    Want: de genoemde zorgwerkers doen al sinds jaar en dag aan ' empowerment, mindswitch, self management en shared decision making' .
    Ze worden minder betaald om er over te blaten op congressen, maar ze doen het wel.
    Stil, en in de anonimiteit.
    Blijkbaar.

  • markusoei

    Shared decission making bestaat al heel lang. Heette vroeger alleen niet zo. En inderdaad Jopie, het is gewoon doen. Het is ook niet zo moeilijk. Heb daar maar meteen een blog aan gewijd. Voor de geïnteresseerden.
    http://www.artsennet.nl/opinie/artsen-blogs/Markus-Oei/Blogbericht-Markus-Oei/136535/Shared-decision-making-een-utopie-Nee-Hier-en-nu.htm

  • Jopie Verhoeven

    Jazeker shared decision making staat nog in de kinderschoenen, maar misschien moeten we eens ophouden met 'praten over'en de switch maken naar 'doen'

  • everthas

    Met betrekking tot de naam van het congres:

    Willem van Oppen, oud Chief Procurement Officer (CPO) bij KPN, zei ooit: “Als je stuurt op kosten, gaat de kwaliteit omlaag. Als je stuurt op kwaliteit, gaan de kosten omlaag.”

  • Amiz Delft

    Let eens op het woord- en taalgebruik bij dit onderwerp. Asymmetrie, utopie, kinderschoenen, onnodig veel onderzoek, etc etc. Primair zal over een communicatief probleem goed gecommuniceerd dienen te worden en niet direct gewezen dienen te worden naar waar het schort. Geef en biedt de patiënt de ruimte om te participeren. Biedt keuzes. In de praktijk blijkt dat keuzes maken geen eenvoudig proces is. Integendeel, het is heel ingewikkeld. Als consument kun je spullen terugbrengen; bij medische ingrepen gaat dat niet, om maar iets te noemen. Aanbevelenswaardig is het boek Kiezen bij Kanker, patienten en artsen aan het woord. Er valt nog veel te doen aan dit onderwerp.

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden