Er werd die avond flink gebakkeleid, met name over bezuinigen in de zorg, en dan vooral over het feit dat VVD en D66 het basispakket hadden dichtgezet voor nieuwe medicijnen. Dat hadden die partijen gedaan omdat ze alleen dan voldoende miljarden bezuinigden om de rekenmeester van het CBS tevreden te stellen. Het gaf GroenLinks-PvdA en de SP een stok om de concurrentie mee te slaan. Het was een echte Haagse discussie, die de zorgmedewerkers en -bestuurders naast mij in de rij niet bijster wist te boeien. Zij wisten ook wel dat de politici discussieerden over een papieren werkelijkheid. Geen nieuwe medicijnen in het pakket toelaten? Geloof je het zelf?

Diezelfde zorgmedewerkers veerden wel op toen de zorgwoordvoerders de discussie aangingen over preventie. Dat zagen ze wel zitten, zelfs als dat zou betekenen dat er wat zorggeld richting het sociaal domein zou gaan, zo lieten ze bij een publieke poll in de zaal weten. Hadden ze het in Den Haag dan toch begrepen? Hadden ze de longarts gehoord die dagelijks de gevolgen van falend anti-vape-beleid in zijn spreekkamer ziet? De diabetesverpleegkundige die ’s avonds afrekent bij de kassa in de supermarkt en al die zoete troep in de schappen ziet liggen? De psychiater die antidepressiva voorschrijft maar weet dat de patiënt meer geholpen is met een dak boven het hoofd?

Ik twijfel niet aan de goede intenties van de politici ten aanzien van preventie. Maar toch geloof ik gewoon niet dat een volgend kabinet er echt structureel op gaat inzetten. Preventie is namelijk een kwestie van lange adem. Preventie is voor langeafstandslopers en politici zijn sprinters geworden. Voor preventiebeleid heb je doorzettingsvermogen nodig, geloof in de toekomst, en een kabinet dat daadwerkelijk wat plannen doorvoert voor het valt. Duurdere frisdrank leidt namelijk niet meteen tot een halvering van het aantal diabetici. Het herintroduceren van het in de jaren negentig afgebroken jeugdwerk helpt de druk te verlagen op de jeugd-ggz in de verre toekomst, maar niet vandaag.

Als het CBS al iets met preventiemaatregelen kan in de berekeningen, dan smeren ze de opbrengsten uit over de lange termijn. En dat is voor politici het allermoeilijkste: voor preventiebeleid krijg je nauwelijks schouderklopjes. Want toon maar eens aan wat er gebeurd was zonder je beleid. Voorkomen kan goed zijn, maar genezen scoort beter.

Door: Thijs Peters, hoofdredacteur van Zorgvisie