De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) moet flink krimpen, ontdekte de nieuwe inspecteur-generaal Monique Vogelzang ná haar aanstelling. De inspectie heeft nu 950 medewerkers. In 2032 blijven er nog 650 van over, berekende zij.

Vogelzang wil dat de IGJ fundamenteel anders toezicht gaat houden: risicogericht, gedifferentieerd en over de sectoren heen. Maar gaat dat lukken met 30 procent minder personeel? De lezers va Zorgvisie zijn verdeeld, maar overwegend bezorgd. 27 procent denkt dat het kan. 73 procent van de lezers is het oneens met de stelling ‘De IGJ kan met 300 minder mensen toe’.

Ongerust

Onder de lezers die denken dat dit een te grote personeelsbezuiniging is, heerst vooral ongerustheid. Een directiesecretaresse verwoordt wat velen schrijven: “De IGJ heeft nu al te weinig medewerkers om goed toezicht te kunnen houden. Er wordt vooral reactief ingezet, maar te weinig proactief. De ‘pakkans’ voor frauderende zorgaanbieders is klein, zodat er ook nauwelijks een drempel wordt opgeworpen voor dit gedrag.”

Ze ziet in deze beslissing het neoliberale VVD-beleid, wat meerdere lezers zorgen baart: “Wederom prevaleert een bedrijfsmatige visie op een overheidstaak (BV Nederland) en daarmee wordt de intrinsieke taak (het algemeen belang dienen, goede zorg voor burgers) ondergeschikt gemaakt aan het kostenaspect. Dit is korte termijn denken van de overheid en zorgt ervoor dat het vertrouwen van burgers verder af zal nemen. Ook doet dit afbreuk aan het gezag van de IGJ.”

Een niet-praktiserend huisarts uit de ziekenhuiswereld noemt het handelen van de IGJ “nu al notoir traag”.

Een ambtenaar schrijft: “Dit kan absoluut niet. De omvang van de zorgsector is enorm, er zijn vele duizenden zorgaanbieders in Nederland. Het is moeilijk voorstelbaar dat zo’n kleine inspectie daar behoorlijk toezicht op kan houden. Er blijft dan alleen ruimte om achteraf te kijken naar de allergrootste misstanden en de meeste zorgaanbieders zullen nooit een inspecteur zien. Daardoor kan al snel het idee ontstaan dat het ook wel wat losser kan met de naleving van wet- en regelgeving. Ook meldingen zullen blijven liggen of alleen verzameld worden voor de statistiek. Wetgeving zonder het fatsoenlijk inregelen van toezicht levert schijnveiligheid. Besparen op toezicht leidt tot hogere kosten elders (denk alleen al aan de kosten van zorgfraude). Wat ook opvalt: van de nieuwe bestuurders bij de IGJ komt er niemand uit de zorg. Dan zie je eigenlijk al: het doel is bezuinigen. De IGJ is eerder te klein dan te groot. Het wachten is op het volgende grote schandaal waar de inspectie niet op tijd bij was, waar iedereen dan heel verbaasd over is.”

Cynische en constructieve kampen

Het ‘eens-kamp’ is verdeeld. Er is een cynische tak en een constructieve tak.

Een manager denkt dat dit goed is: “Te veel IGJ-ambtenaren houden zich vooral met elkaar bezig achter het bureau. Er is te weinig gevoel van urgentie binnen de organisatie. Het is goed dat er nu noodgedwongen een frisse wind waait. Het wordt tijd voor de blik naar buiten.”

Een specialist in een ziekenhuis ziet mogelijkheden: “Als ze eens de juiste prioriteiten stellen en niet elke komma die verkeerd om staat als “kritisch incident” labelen maar echt eens focussen op grote misstanden, kan het met best een stuk minder mensen.”

Keuzes

Een toezichthouder denkt dat het kan, maar onder strenge voorwaarden: “Als de maatschappij accepteert dat de IGJ niet overal achteraan gaat, dat er wel eens misstanden laat aan het licht komen en dat de schuld van misstanden wordt gelegd bij degenen die het veroorzaken (fabrikanten, zorgaanbieders, gemeenten, zorgverleners) en niet wordt toegeschreven aan ‘falend toezicht’, kan de IGJ best met minder mensen. Maar dan moet de top van de IGJ uitleggen wat men niet meer doet en waarom. Dan moet het ministerie accepteren dat ze door minder geld te investeren, vaker in de wind moeten staan omdat er een misstand aan het licht is gekomen. En dan moet de burger accepteren dat geen enkele sector maakbaar, feilloos en betrouwbaar is… En we weten natuurlijk allemaal dat aan die voorwaarden niet voldaan gaat worden. De burger accepteert niet dat er soms (on)bewust dingen niet goed gaan en de politiek zál daar dan in de Tweede Kamer ‘moord’ en ‘brand’ over schreeuwen. En dan zal de minister weer zeggen dat hij de inspectie gaat vragen meer en beter te handhaven. Waarna de inspectie zal zeggen dat dat kan, maar dat de politiek dan voor extra geld voor goede, nieuwe mensen moet zorgen. En dan zijn we weer terug bij af. Maar wel met een hoop verloren kennis natuurlijk.”

Weinig effectief

Een beleidsadviseur heeft weinig vertrouwen in de IGJ: “Als ik zie hoe weinig effectief de IGJ is geweest in het aanpakken van de wantoestanden bij Jeugdbescherming Noord, met als gevolg dat ouders en jongeren in acute situaties nog steeds niet goed en tijdig geholpen worden, denk ik niet dat die 300 fte bij de IGJ veel verschil maken. Instituties als de Kinderombudsman en de Ombudsman zijn volgens mij veel effectiever in het aan het licht brengen van misstanden dan zo’n logge inspectie.”

Topzwaar

Een gepensioneerd inspecteur IGJ verbindt de cynische en constructieve kampen die denken dat de IGJ wel met 300 man minder kan: “Bij de IGJ zijn het management en de stafafdelingen topzwaar ingericht. Daar kan zeker in worden gesneden. Toezicht kan effectiever worden georganiseerd als inspecteurs vakkennis hebben van de zorg waar ze toezicht op houden. (Meta-)analyses van data worden onvoldoende gebruikt.”