Er kwamen 136 reacties op de poll. Het merendeel van de Zorgvisie-lezers vindt het beleid inderdaad roekeloos. 93 mensen stemden ‘eens’, tegenover 43 mensen die het er niet mee eens waren.

Een revalidatiearts noemt het voornemen van de coalitie “onbetrouwbaar” beleid. “De overheid wilde marktwerking in de zorg, dan moet ze die eerst afschaffen.”

Zorgkosten in toom

Lezers wezen op verschillende gevolgen die het afschaffen of juist het behouden van niet-gecontracteerde zorg zou hebben. Het doel van dit beleid werd onderschreven. Om de zorgkosten in toom te houden, moeten zorgverzekeraars alleen nog zorg vergoeden van aanbieders met wie ze een contract hebben.

Een ziekenhuisdirecteur is het diametraal oneens met de stelling: “Handhaven [van niet-gecontracteerde zorg] is juist roekeloos. Zonder limiet blijven vergoeden is financieren met een open einde. Dit trekt (buitenlandse) private equity-partijen aan die ernaar streven een zo groot mogelijk deel van de eindeloze koek te pakken.”

Een lezer uit de private sector vindt dat betaalbaarheid belangrijker is dan vrije artsenkeuze. “We zien dan heel veel zorgmiddelen weglekken zonder dat je daar sturing op hebt. Bijvoorbeeld in Amsterdam is door ahti een onderzoek gedaan naar de ggz-kosten. Veel geld gaat zitten in hoogopgeleide vrouwen die naar de psychiater om de hoek gaan terwijl de ggz de diensten bijna niet rond krijgt. Idem als je kijkt naar de wildgroei van zbc’s. Daar gaat 300 miljoen euro naartoe terwijl de Amsterdamse ziekenhuizen onderaan in de BDO-benchmark bungelen. Het is een gevaar voor de toegankelijkheid van zorg. Dat is bovenliggend aan vrije artsenkeuze.”

Vrije artsenkeuze

Maar die vrije artsenkeuze is voor veel mensen de reden om juist de niet-gecontracteerde zorg te willen behouden. En ook hierover zijn de meningen verdeeld. Sommige lezers stellen dat vrije artsenkeuze en niet-gecontracteerde zorg juist niets met elkaar te maken hebben.

Innovatie

Een van de voordelen van niet-gecontracteerde zorg is dat het innovatie mogelijk maakt. Een toezichthouder in de zorg legt uit: “Nieuw toetredende zorginstellingen moeten dan eerst de hobbel van zorgcontractering nemen. Je hebt een zorgcontract nodig om te kunnen starten met zorgverlening. Edoch, een zorgcontract krijg je pas als je er bent als instelling. Dat wordt dus een kip-ei discussie. Zorginnovatie wordt met het afschaffen van niet-gecontracteerde zorg nog nauwelijks mogelijk.”

Macht zorgverzekeraars

Veruit de belangrijkste reden om niet-gecontracteerde zorg te behouden is dat de zorgverzekeraars anders wel érg veel macht krijgen en macht corrumpeert.

Een OK- en beleidsmedewerker in de eerste lijn schetst wat dit voor gevolgen kan hebben: “Voor veel zorgaanbieders in de eerste lijn is het al tekenen bij het kruisje. De zorgverzekeraars hebben nu al te veel macht -en misbruiken dit geregeld. De ene zorgaanbieder is de andere niet en de ene zorgaanbieder sluit beter aan dan een andere zorgaanbieder bij de cliënt.”

Een ziekenhuisbestuurder schrijft: “Zonder contracteerplicht voor verzekeraars mogen we niet de facto terug maar het ziekenfonds. De verleiding tot misbruik van een (economische) machtspositie is dan te verleidelijk. De wetgever heeft art. 13 niet per ongeluk aan de zorgverzekeringswet toegevoegd, dat was een bewuste keus om misbruik te voorkomen. De ervaring van nieuwe toetreders laat zien dat hier goede reden toe was. Afschaffen van art. 13 is op zichzelf niet onoorbaar, mits de bescherming die het biedt aan potentiële toetreders en kwetsbare partijen en groepen op andere wijze wordt ingevuld.”

Een bestuurder in de ggz schrijft: “Laat duidelijk zijn: wij hebben contracten met alle verzekeraars. Toch vinden we het afschaffen van niet gecontracteerde zorg een foute ontwikkeling. Het legt de macht volledig bij de verzekeraars en het wordt dus voor kleinere en middelgrote instellingen tekenen bij het kruisje, ook met steeds lagere tarieven. Bij niet-gecontracteerde zorg kan je, als je de zorg efficiënt organiseert, het verschil voor de cliënt vergoeden. Wij hebben dat jaren gedaan. Het voorkomt dat minder bemiddelde mensen in de kou komen te staan. Het argument dat niet-gecontracteerd te veel zorg geeft is flauwekul, zeker omdat de cliënten kunnen zien wat het kost (en soms een deel zelf moeten betalen). Het nieuwe kabinet is met droge ogen in de bekende lobby gelopen.”

Wachtlijsten en zorgplicht

Zowel patiënten als bestuurders in de zorg geven aan dat zorgverzekeraars hun zorgplicht nu al niet voldoen. In meerdere reacties worden wachtlijsten aangehaald. Niet-gecontracteerde aanbieders zijn een ventiel. Zij geven het signaal af dat er te weinig zorg wordt ingekocht door de zorgverzekeraars.

Een directeur van een zelfstandig behandelcentrum (zbc) schrijft: “Zeker een slecht plan, maar ook een heel dom plan, voor iedereen in de zorg. De makkelijkste manier om “niet-gecontracteerde zorg af te schaffen” is door zorgverzekeraars te dwingen om meer te contracteren. Dat zullen ze net als voorgaande jaren ook moeten doen om aan hun zorgplicht te voldoen. Maar ze deden/doen dat juist niet. Kortom, niet-gecontracteerde zorg terugdringen kan alleen verantwoord beleid zijn als je tegelijkertijd de zorgverzekeraar dwingt om aan hun zorgplicht te voldoen. Zonder die koppeling is het inderdaad roekeloos beleid. Nederland kan al lang niet meer zonder de zbc, het is roekeloos om hiervoor je kop in het zand te steken.”

Kwaliteit

Voorstanders van het afschaffen van de niet-gecontracteerde zorg wijzen op de controle van kwaliteit. Zorgverzekeraars moeten de kwaliteit van zorg controleren. Dat kunnen ze niet doen bij aanbieders die niet-gecontracteerde zorg leveren.

Ook hier zijn de lezers niet eensgezind. Voorstanders van niet-gecontracteerde zorg ‘tekenen bij het kruisje’ een groter schrikbeeld. Sommigen van hen stellen dat controle op kwaliteit ook best via andere partijen kan dan zorgverzekeraars.

Een MLD-arts schrijft: “Er zijn meerdere beginnende klinieken (zbc) die (nog) geen contracten hebben met de zorgverzekeraar maar die uitstekende zorg bieden, even goed danwel soms beter en meer patiëntgericht dan in het ziekenhuis. En bovendien voor lagere kosten. Het duurt vaak een aantal jaar voor een zbc contracten verkrijgt, maar zonder de zbc-zorg valt de Nederlandse zorg om; in ieder geval worden de lange wachtlijsten nog weer een stuk langer (onacceptabel).”

Ggz

De niet-gecontracteerde zorg is niet alleen een issue in de medisch specialistische zorg. In de ggz speelt de discussie al veel langer. Vrijgevestigde, kleinere praktijken en niet-gecontracteerde-ggz-aanbieders zijn volgens sommige lezers heel waardevol in het draaiende houden van de ggz.

Een GZ-psycholoog schrijft: “Als dit gebeurt, loopt de ggz pas echt vast. De contracteisen zijn nu al bizar, de zorgverzekeraars bepalen wat er behandeld mag worden en bovendien hoe, zoals dat binnenkort alleen in groepen mag. Dan stoppen veel vrijgevestigde collega’s hun praktijk

Een medewerker in de ggz schrijft: “Inderdaad nog meer macht bij de zorgverzekeraar, minder vrije keuze, zorgverzekeraars bepalen de vergoeding dus het wordt slikken of stikken!”