Duurzaamheid

Duurzaamheid

De route naar zilver: zo werd duurzame zorg vaste prik bij Archipel

Een groene bestuurder, een ESG-kapstok en slimme langetermijninvesteringen. De ingezette duurzaamheidskoers van zorggroep Archipel werpt haar vruchten af. “We willen niet alleen CO₂ reduceren, maar processen ook slimmer inrichten”, vertellen bestuurder Maarten van Mierlo en programmaleider Yvonne van Eersel.
Duurzaamheid
Op de foto arts-onderzoeker Egid van Bree

Dit zijn de 5 duurzaamheidstrends van 2025

Artsen en wetenschappers trekken steeds vaker aan de bel: milieuschade raakt onze gezondheid. Maatschappelijke campagnes zetten het thema stevig op de kaart en zorgen voor een bredere inbedding in de zorg. “De CO₂-tunnelvisie verdwijnt steeds meer”, zegt arts-onderzoeker Egid van Bree. Hij blikt terug op de opvallende trends van 2025.
Gehandicaptenzorg

Ernst Klunder: ‘Begin niet bij het geld, maar bij de inhoud’

Ernst Klunder vindt dat iedereen op het gebied van duurzaamheid het verschil kan maken. Hij roept de sector op de regie te nemen en te starten met initiatieven die beter zijn voor de cliënt, de professional en het milieu. Met MVO-manager Jan Peter Niezink geeft Klunder een inkijkje in de aanpak van ’s Heeren Loo.
Jolanda Buwalda en Ailin Haijer tijdens het Groene Leiders Diner

Jolanda Buwalda: ‘We kunnen en we willen niet meer terug’

Een bestuurlijke injectie, een icoonproject, inzet op koppelkansen en inkoopmacht. In 2030 wil de Noord-Hollandse vvt-organisatie Omring de meest duurzame zorginstelling van Nederland zijn. Dat oogst zowel bewondering als scepsis, aldus bestuursvoorzitter Jolanda Buwalda en MVO-manager Ailin Haijer.
Gehandicaptenzorg
Op de foto Aveleijn-bestuursvoorzitter Susanne Bentvelsen en manager Edward van Nielen over duurzame zorg

Susanne Bentvelsen: ‘Bewustwording vormt het hart van de strategie’

Een breed programma, een menukaart vol praktische interventies en een puntensysteem. Door duurzaamheid meer dan zeven jaar op rij hoog op de bestuurlijke agenda te zetten, is het thema doorgesijpeld naar alle locaties van Aveleijn.
Leiderschap
In het publiek onder meer finalist Ernst Klunder en Suzanne Bentvelsen, winnaar Bertine Lahuis en jurylid Marjo Vissers

Leiderschap, impact, schaalbaarheid: dit zijn de finalisten van de Jeroen Meijerink Award

Een showcase voor alle verpleeghuizen, een menukaart waarmee locaties zelf de duurzaamheidstransitie vormgeven en een innovatie die de jaarlijkse afvalberg van 85 miljoen kilo incontinentiemateriaal tot een minimum beperkt. Tijdens het Groene Leiders Diner presenteerde Ruth Peetoom de drie finalisten van de Jeroen Meijerink Award.
Leiderschap

Joke Boonstra (Erasmus MC): ‘Dit is mijn ongemak in de boardroom’

“De grote transities, de onzekerheid en spanningen in de maatschappij, vragen een heel andere type bestuurder dan tien jaar geleden”, zegt vice-bestuursvoorzitter Joke Boonstra van Erasmus MC. “We hebben als bestuurder niet op alle vragen een antwoord. Heel ongemakkelijk. Ik heb moeten leren te zeggen: ik weet het ook niet precies.”
Ziekenhuiszorg
Op de foto: Frido Kraanen, sinds 1 juli 2024 bestuurder van Gelre Ziekenhuizen

Frido Kraanen: ‘Not invented here is de achilleshiel van de zorg’

Maak Gelre Ziekenhuizen financieel gezond en zoek de regionale samenwerking. Met die opdracht ging bestuurder Frido Kraanen afgelopen zomer aan de slag. Snel daarna ontdekte hij dat de ziekenhuisgroep snakt naar een perspectief. “We moeten uit de overlevingsstand en herstellen met een doel.”

Arend Jan Poelarends: ‘Schep de juiste voorwaarden, dan gaat duurzaamheid vanzelf’

Was duurzaamheid eerst iets van vastgoed en facilitair, inmiddels vormt het het hart van de strategie van St. Jansdal. Met het motto ‘Dit doen wij, wat doe jij?’ en een duurzaamheidsfonds wil het ziekenhuis de hele werkvloer mobiliseren. “We moeten geroutineerd worden in verandering.”
Op de foto bestuursvoorzitter Edwin van der Meer en teamlid Arch Prins van het BovenIJ

Edwin van der Meer over duurzaamheid: ‘Niet trutten, gewoon doen’

In aanloop naar de Jeroen Meijerink Award spreekt Zorgvisie elke week een genomineerde groene leider. In deze aflevering: bestuursvoorzitter Edwin van der Meer en teamlid Arch Prins van het BovenIJ. Het BovenIJ sleepte als één van de eerste ziekenhuizen de gouden Milieuthermometer zorg binnen en reduceerde de directe CO2-voetafdruk met 82 procent. “We moeten niet trutten, maar doen”, vertelt Van der Meer.

Over duurzaamheid

Maatschappelijk verantwoord zorg aanbieden

Bij het thema duurzaamheid in de context van gezondheidszorg kun je denken aan uiteenlopende zaken. Tegengaan van verspilling in de zorg, omgaan met medisch afval, energieneutraal bouwen, levensbestendig wonen, flexibel en dus toekomstbestendig zorgvastgoed, duurzaam personeelsbeleid, duurzame voeding en ‘healing environment’ zijn ontwikkelingen die geassocieerd worden met duurzaamheid in de gezondheidszorg.

Lees meer

Al deze vormen van duurzaamheid zijn te scharen onder de term maatschappelijk verantwoord ondernemen. Verbeteringen op het gebied van duurzaamheid in deze brede betekenis van het woord leiden niet alleen tot kostenbesparingen, maar ook tot meer kwaliteit van zorg en dus tevredenheid onder cliënten en medewerkers.

Verspilling in de gezondheidszorg

Alleen al door verspilling tegen te gaan, verbetert een zorgorganisatie haar duurzaamheid, realiseert besparingen en bevordert het welzijn van haar cliënten. Een belangrijk onderwerp is medicatie. In ieder medicijnkastje bevindt zich wel een bijna volle tube zalf of halfvolle pillenstrip die daar vaak blijft liggen tot de houdbaarheidsdatum ruim overschreden is. Begin 2017 bleek uit onderzoek van de Vereniging Praktijkhoudende Huisartsen en apothekersorganisatie KPMG voor Omroep Max dat huisartsen en apotheken overgebleven medicatie soms ter beschikking stellen aan patiënten met een krappe portemonnee. Ook overbehandeling, onnodige röntgenfoto’s en mri-scans vormen een bron van verspilling en ongewenste belasting van de patiënt of cliënt.

Duurzame afvalverwerking

Zorginstellingen, laboratoria en apotheken produceren grote hoeveelheden afval. Deels is dat gevaarlijk afval oftewel specifiek ziekenhuisafval (sza) dat alleen door vergunninghouders mag worden beheerd. Ook voor het als afval de zorginstelling verlaat, is het werken met gevaarlijke stoffen een belangrijk aspect van duurzame bedrijfsvoering. Verder worden in zorginstellingen natuurlijk grote hoeveelheden wegwerpmateriaal gebruikt; denk alleen al aan incontinentiemateriaal. Verschillende bedrijven hebben zich gespecialiseerd in de duurzame verwerking van dat afval.

Duurzaam (ver)bouwen

In 2020 moeten alle lidstaten van de Europese Unie eisen geformuleerd hebben voor het energiegebruik van nieuwe gebouwen. Met het oog daarop heeft SBRCURnet, het kennisnetwerk voor de bouw, de nZEB-tool om een nearly Zero Energy Building te realiseren. Ook zorginstellingen, die doordat ze 24/7 in bedrijf zijn veel energie gebruiken, zullen aan deze eisen moeten voldoen. Begin dit jaar bracht de Technische Universiteit Eindhoven een rapport uit over het project nZEB Hospital Buildings dat zij samen met Royal HaskoningDHV uitvoert. Als de energieprijzen stijgen, gaat duurzaamheid bovendien hand in hand met een directe besparing in de kosten. Bij nieuwbouw en renovatie zijn vele mogelijkheden voorhanden. Verschillende partijen bieden ondersteuning en advies. Zo heeft stichting Urgenda verschillende initiatieven ontwikkeld om de zorg te verduurzamen. Het Kenniscentrum Wonen-Zorg van Aedes-Actiz heeft het programma Duurzaam Thuis ontwikkeld om renovaties te bevorderen die een woning tegelijkertijd energieneutraal als levensbestendig maken. Het Milieuplatform Zorg, branchevereniging van intramurale zorginstellingen voor kennisuitwisselingen en kennisopbouw voor een duurzame bedrijfsvoering, stelt een tool ter beschikking om te meten hoe goed een zorginstelling scoort op duurzaamheid: de milieuthermometer. Ook stichting Stimular, de werkplaats voor Duurzaam Ondernemen, heeft twee tools ontwikkeld voor het meten van duurzaamheid: MVO-balans (gratis) en de Milieubarometer (gratis proefjaar). Daarnaast zijn er adviesbureaus die zich gespecialiseerd hebben in verduurzaming van zorgvastgoed.

Duurzame bedrijfsvoering

De stichting MVO Nederland heeft als missie bedrijven en organisaties te inspireren om samen ‘klimaatneutrale, circulaire en inclusieve bedrijfsmodellen’ te realiseren. De stichting heeft een apart netwerk voor de zorg MVO Netwerk Zorg dat met bijeenkomsten, een kennisdossier en allerlei andere initiatieven de sector helpt bij duurzaamheid.

Duurzaam personeelsbeleid

De personeelstekorten in de zorg versterken het belang van duurzaam personeelsbeleid. De brancheorganisaties besteden hier dan ook aandacht aan. Zo biedt Actiz haar leden de hr-tool Seniorkracht voor duurzaam inzetbaarheidbeleid en organiseerde de VGN verschillende webinars voor strategisch personeelsbeleid. Ook de CNV draagt haar steentje bij met haar initiatief Sterk in je werk, zorg voor jezelf.

Duurzame voeding

Stichting Diverzio is een van de partners van MVO Nederland Netwerk Zorg en bevordert de inkoop van duurzaam geproduceerd eten en drinken in de sectoren zorg en welzijn, overheid en onderwijs. Ook is er tegenwoordig veel aandacht voor het tegengaan van voedselverspilling. Een van de voorlopers op dit gebied is de Maartenskliniek.