Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

‘Doel VMS-veiligheidsprogramma is onhaalbaar’

De doelstelling om vermijdbare schade in ziekenhuizen binnen vijf jaar te halveren, is onhaalbaar. Dat stellen gezondheidswetenschapper en epidemioloog Marieke Zegers en internist Hub Wollersheim van het UMC St Radboud in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde.
‘Doel VMS-veiligheidsprogramma is onhaalbaar’

Het VMS-veiligheidsprogramma is in 2008 gestart om vermijdbare schade te halveren aan de hand van tien inhoudelijke thema’s. De artsen stellen in het tijdschrift dat het verbeteren van de patiëntveiligheid inderdaad hoog op de lijst staat van Nederlandse ziekenhuizen. ‘De vooruitgang in het verbeteren van veiligheid gaat wereldwijd echter frustrerend traag en de resultaten van verbeterprogramma’s zijn teleurstellend. Het breed implementeren van niet of niet goed geëvalueerde veiligheidsinterventies leidt tot verspilling van tijd en geld. Dat geldt ook voor het evalueren van grootschalige veiligheidsprogramma’s met zwakke onderzoeksdesigns en onbetrouwbare uitkomstmaten’, stellen Zegers en Wollersheim.

Gebreken veiligheidsprogramma

In het artikel gaan de artsen in op de gebreken van het veiligheidsprogramma. Ze stellen dat het vaak onduidelijk is of de genoemde interventies daadwerkelijk de veiligheid van patiënten verbeteren. ‘Zo berust het bewijs voor de werking van het spoedinterventiesysteem en voor medicatieverificatie bij opname en ontslag niet op gerandomiseerde studies, maar op zwakke onderzoeksdesigns zonder controlegroep. Onlangs is het toedienen van geactiveerd proteïne C als interventie uit het VMS-thema “Behandeling van ernstige sepsis” gehaald omdat uit recente studies blijkt dat er geen overlevingsvoordeel is na toediening.’ Daarbij komt dat het aantonen van effecten van veiligheidsinterventies ingewikkeld is. Hierdoor is de bewijsvoering zwak. De complexiteit ontstaat doordat veiligheidsinterventies uit meerdere onderdelen bestaan die gericht zijn op verschillende zorgniveaus.

Meetbaarheid resultaten

Verder is het lastig aan te tonen hoe effectief de interventies zijn op patiëntniveau. Doordat vermijdbare schade niet bij elke patiënt voorkomt, zijn grote aantallen patiënten nodig om statisch significante veranderingen te meten. Deze zijn in de dagelijkse praktijk niet altijd voor handen of maken het onderzoek onevenredig duur.

Draagvlak

Tot slot zien de artsen dat er niet genoeg draagvlak is voor het veiligheidsprogramma. Dit komt door de zwakke wetenschappelijke onderbouwing en de beperkt zichtbare vooruitgang van patiëntveiligheid. ‘Ook factoren als een te sterk opgelegde ‘top-down’-implementatie door de raad van bestuur, het invoeren van vele interventies tegelijk en een gebrek aan leiderschap en samenwerking tussen afdelingen belemmeren de implementatie.’
(Zorgvisie/ICT – Mark van Dorresteijn | Twitter )

12 reacties

  • no-profile-image

    Huib

    Geestelijk vader van dat VMS was een leider uit de zware chemische industrie (@dotman), waar top-down programma's worden bepaald (@RAVU: is reflectiemodel vrijblijvend dan?) vanwege grote risico's, wettelijk toezicht en financiële belangen. En waar leiders doortastend moeten optreden, or else. Interessant om hem te vragen waarom dat in de zorg maar niet wil lukken (bijvoorbeeld bij VUmc: Eyeworks, IC).

  • no-profile-image

    Amiz deft

    Manieren en gedrag: veilig denken in risico's (Pieter van Vollenhoven zegt het onophoudelijk) begint al jong in de maatschappij. Investeer in onderwijs en opleiding naast programmageld in de Zorg. We lopen al 1 generatie achter (veiligheidsdenken is van 1990: toen hadden we moeten beginnen)

  • no-profile-image

    Peter Bocxe

    Van een professional mag je verwachten dat hij zelfkritisch is en er naar streeft zichzelf te verbeteren. Hij moet ook verantwoordelijkheid nemen voor de (keten)zorg en de procedures waarin hij een rol speelt. Het gaat dus over houding, gedrag en cultuur en het veranderen hiervan. Het VMS is een ondersteunend instrument en verandermanagement en leiderschap een voorwaarde om de verandering te realiseren.
    Ziet de zorgprofessional wel voldoende noodzaak voor het VMS? Is deze wel in voldoende mate bij de implementatie betrokken? Werkt het VMS wel en doet het wat het moet doen?

    De zorgprofessional heeft voornamelijk aandacht voor vakinhoud en te weinig voor patiëntveiligheid, processen en samenwerking. Er moet meer aandacht komen voor deze aspecten in het onderwijs van zorgprofessionals. Het doel moet zijn dat de zorgprofessional zelf verantwoordelijkheid neemt voor verbetering van niet alleen vakinhoudelijke kennis, maar juist ook voor patiëntveiligheid en (samenwerkings)processen.

    Tot slot:
    In het artikel wordt erg veel waarde gehecht aan of iets statisch significant is. Moeten wij, zeker als zaken zo lastig wetenschappelijk aan te tonen zijn, niet gebruik maken van gewoon gezond verstand en doen wat werkt?

  • no-profile-image

    Frank Dotman

    Andere (betere) resultaten worden bereikt door andere (betere) manieren van samenwerking tussen functionele silo's binnen een organisatie. Dat vereist echter ook een andere manier van denken. De VMS systemen zouden zich dus eerst moeten richten op de gemakkelijkst te behalen resultaten in de categorien afstemming/ slordigheid/ meldingen/ onderlinge openheid. De zware chemische industrie doet het voor ... 1 op 1 toepasbaar binnen de ziekenhuizen.

  • no-profile-image

    Jan C

    Ooit reed ik met mijn kleinkinderen door de Veluwe. "Wat staan hier grote huizen en allemaal alleen en met een heel grote tuin". Ik zei: "Nou zie je waar Opa zijn slechte rug aan heeft te danken, die heeft altijd heel heel hard moeten werken om Overheidsprogramma's en onderzoeken te kunnen financieren waarin mensen werken die pas ophouden met het onderzoek -- zonder resultaat -- als ze hun villa met waranda en tuin en rieten dak helemaal compleet hebben.

  • no-profile-image

    Eveline

    Ik was heel enthosiast over het Veilig Incident Melden in mijn organisatie. Sommige managers sloegen echter door in het omgaan met gemelde (bijna-)incidenten waardoor de betrokkenen zich niet meer veilig voelen een incident te melden. En zo is het cirkeltje weer rond, risico's en fouten verdwijnen weer uit de openheid.

  • no-profile-image

    Wim Blommaert RAVU

    Veilig werken vraagt om bewustzijn bij professionals. Dat bereik je inderdaad nooit met top down verbeterprogramma's. Wel met een reflectiemodel voor en door professionals. We zien uitstekende resultaten bij ambulanceverpleegkundigen door deze zelf naar hun eigen verrichte zorg te laten kijken.

  • no-profile-image

    Jan

    Artsen; eerst zien dan geloven. Is het resultaat ook maar 70%, dat is altijd beter dan nu. Het brengt partijen dichter bij elkaar en dat is ook al winst.

  • no-profile-image

    Amiz Delft

    Zwemles en rijles worden al op jonge leeftijd genomen. Doel is veiligheid. Zorgveiligheid ligt evenzo veel eerder in het opleidingstraject en hoort niet bij de minister van VWS maar bij de minister van Onderwijs. Het is dus een onderwijskundig probleem.

  • no-profile-image

    Berend

    @ ANH Jansen. Dat vind ik toch wat naief (en dat ben ik niet van jou gewend). De werkelijke oorzaken van de hoge vermijdbare sterfte lagen niet in gebrekkige procedures, maar in een cultuur van slordigheid/snelheid, gebrek aan openheid/veiligheid, en gebrek aan samenwerking/functionerende hierarchie. Precies die punten worden in de VMS niet aangepakt. Dat is geen toeval. Het aanpakken van die punten leidt tot stress en ruzie, en dus wordt de veilige weg gekozen ook al kost dat 1000 vermijdbare doden. Dat is bestuurlijk geheel geaccepteerd, maar wat mij betreft waren die intenties verwerpelijk.

  • no-profile-image

    ANH Jansen

    Het artikel is zeer genuanceerd. Intenties waren goed, doelen worden niet gehaald. Typisch geval van doorslaan in de goede richting waardoor het doel uit beeld is verdwenen. Gewoon stapsgewijs beginnen met de handen te wassen zal al wonderen doen voor de complicaties en sterftecijfers.

    En die daling zal stimulerend werken om verdere maatregelen door te voeren.

    In de OK; tellen wat ging er in en nadien tellen wat ging er uit en zijn de uitkomsten van de optelsommen gelijk? Stapsgewijs en volhardend. In het belang van de patient.

    Altijd zelf de vraag stellen: hoe zou ik zelf worden behandeld?

  • no-profile-image

    Berend

    Dat het VMS zou mislukken stond van te voren vast. Het VMS diende politieke doelen en hoefde nooit werkelijk een effect te hebben op de kwaliteit van zorg. Zo bezien was het VMS een groot succes. Klink kon roepen dat een groot project was gestart met ambitieuze doelen, wetende dat hij tijdens de evaluatie van de VMS allang weer elders zou werken.

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden