Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

Nieuw wmcz-voorstel ‘catastrofaal’

Advocaat Tom van Malssen van Dirkzwager vindt de voorstellen ondoordacht en zeer onverstandig. ‘De minister en de Tweede Kamer spelen paniekvoetbal.’
bom.fotolia.jpg
Foto: fotolia

In een brief aan de Tweede Kamer schrijft minister Schippers dat zij specifiek voor instellingen waar mensen langdurig verblijven en instellingen die thuis zorg verlenen, zorgaanbieders wil verplichten een cliëntenraad “per locatie, zorgsoort of doelgroep” in te stellen indien cliënten of hun vertegenwoordigers “beargumenteerd” hierom verzoeken. De minister gaat hiermee verder dan in het consultatiedocument van eind vorig jaar staat beschreven.

Politieke richting
Schippers wil met haar voorstellen duidelijkheid geven over de politieke richting van het medezeggenschapsdebat. Iets waarop de Hoge Raad in zijn uitspraak van 16 december 2016 zinspeelde. Twee cliëntenraden van Lunet Zorg dreigden na een reorganisatie hun formele bevoegdheden kwijt te raken en vochten dit besluit van de raad van bestuur bij de rechter aan. De Hoge Raad stelt zich in deze zaak formeel op: Een zorginstelling heeft de wettelijke verplichting om  een formele cliëntenraad op te richten op het niveau van de WTZi-toelating (vaak het centrale niveau). Op niveaus lager in de organisatie kan de organisatie informele raden of groepsoverleggen instellen.

Intramurale zorg en thuiszorg
In het consultatiedocument is opgenomen dat iedere zorgaanbieder met minimaal tien zorgverleners een formele cliëntenraad moet instellen voor iedere ‘instelling’. Het begrip ‘instelling’ is gedefinieerd als ‘elk in de maatschappij als zelfstandige eenheid optredend organisatorisch verband dat zorg verleent’. Volgens de minister zal iedere zorginstelling worden verplicht een formele cliëntenraad per locatie, zorgsoort of doelgroep in te stellen indien cliënten of hun vertegenwoordigers hierom verzoeken. Niet alleen gaat dit gelden voor instellingen waar mensen langdurig verblijven, maar ook voor instellingen die thuis zorg verlenen. Advocaat Tom van Malssen, advocaat van Lunet Zorg, noemt dit paniekvoetbal. ‘De politiek is bang dat zorginstellingen naar aanleiding van de uitspraak van de Hoge Raad massaal hun cliëntenraden gaan ontbinden maar die vrees is ongegrond. Daarvoor zijn er teveel wettelijke waarborgen. ’

Cliëntenraden
Alle cliëntenraden van een zorgaanbieder krijgen straks het hele palet aan formele bevoegdheden. Dat houdt bijvoorbeeld in dat het bestuur voorgenomen besluiten aan verschillende cliëntenraden moet voorleggen voor advies. Alle cliëntenraden hebben bovendien recht op ondersteuning vanuit de organisatie en op bijbehorend budget. Zij hebben ook elk het enquêterecht en kunnen indien gewenst naar de Ondernemingskamer stappen als er in hun ogen sprake zou zijn van onbehoorlijk bestuur. Dergelijke rechtszaken kosten honderdduizenden euro’s en leveren doorgaans weinig zinnigs op, zegt advocaat Van Malssen: ‘Dit is catastrofaal voor zorgaanbieders. Als dit doorgaat, leidt dat voor een middelgrote zorgaanbieder tot zo’n vierhonderd cliëntenraden. Dat gaat hun heel veel tijd, geld, discussie en administratieve rompslomp kosten en maakt de organisatie bijna onbestuurbaar. De cliënt, voor wie het allemaal bedoeld zou moeten zijn, staat erbij en kijkt ernaar.’  

Consultatie
Het wetsvoorstel kende vorig jaar een consultatieperiode. Er zijn heel veel reacties op binnengekomen om de positie van cliënten en cliëntenraden nog verder te versterken. Schippers laat weten dat de reacties hebben geleid tot fundamentele aanpassingen van het wetsvoorstel, waardoor het proces meer tijd kost dan aanvankelijk voorzien.

BoZ
De Brancheorganisaties Zorg (ActiZ, NVZ, VGN, GGZ Nederland, NFU) merken op dat een principiële discussie over wat werkbare en werkzame medezeggenschap inhoudt, niet lijkt te zijn gevoerd. Het wetsvoorstel ziet er eenzijdig uit omdat met name wijzigingen worden voorgesteld vanuit het perspectief van cliëntenraden. De doelstelling van het wetsvoorstel - “beoogd is verbeterpunten waar cliëntenraden in hun werk tegenaan lopen, aan te pakken” - leidt ertoe dat het perspectief van zorgaanbieders volgens de BoZ veelal buiten beschouwing blijft.

Enquêteverzoek
De brancheorganisaties zijn tegen de verlening van het enquêterecht aan cliëntenraden. In de afgelopen tien jaar zijn vijf rechtszaken gevoerd door cliëntenraden die alle niet hebben geleid tot de conclusie dat wanbeleid zou zijn gevoerd. De kosten waren hoog en kwamen voor rekening van de zorginstelling omdat de cliëntenraad geen rechtspersoon is waardoor de schade niet op de raad kan worden verhaald.  Er is bovendien geen waarborg in de wet tegen lichtvaardig gebruik. Mocht het enquêterecht onverhoopt toch doorgaan, dan is de BoZ mening dat alleen de centrale cliëntenraad de mogelijkheid moet hebben om een enquêteverzoek in te dienen. ‘Een enquête heeft betrekking op de organisatie als geheel en de centrale cliëntenraad kan dat geheel overzien. De taak van lokale raden is beperkt tot de locaties waarvoor zij zijn ingesteld.’

Adviesrecht
Onder de huidige wet heeft de cliëntenraad adviesrecht bij de aanstelling van bestuursleden. Het aangepaste wetsvoorstel gaat verder en geeft de raad adviesrecht bij ‘de selectie en benoeming van personen die leiding geven aan degenen die zorg verlenen aan cliënten’. Dit suggereert dat cliëntenraden meebeslissen over de aanstelling van alle leidinggevenden. In haar  bijdrage aan de internetconsultatie gaat de BoZ nader op alle punten van het wetsvoorstel in.

Hoge Raad
Advocaat Van Malssen, als advocaat betrokken bij Lunet Zorg, benadrukt dat onder de huidige wetgeving het arrest van de Hoge Raad geldt. Het wetsvoorstel medezeggenschap cliënten zorginstellingen moet nu eerst naar de Raad van State en daarna naar de Tweede Kamer. Naar verwachting is dat in maart en dan zijn ook net de verkiezingen. Dat zou vertraging kunnen opleveren omdat het onderwerp volgens Van Malssen controversieel is en dus niet geschikt om door een demissionair kabinet te worden behandeld.

Eén reactie

  • NCZ

    NCZ heeft met name de opmerkingen van advocaat Van Malssen met stijgende verbazing gelezen.
    Van Malssen is met zijn kantoor Dirkzwager sinds jaar en dag een drijvende kracht achter het ontstaan van steeds grotere fusiezorginstellingen. Dat die creaties inmiddels niet of nauwelijks meer te besturen zijn, is een inzicht dat veel betrokken partijen gelukkig niet langer willen ontkennen. De wijze waarop Van Malssen cliëntenraden dan toch durft weg te zetten als iets wat “heel veel tijd, geld discussie en administratieve rompslomp” kost, en de organisatie “bijna onbestuurbaar” maakt” zegt veel over hoe veel grotere zorginstellingen, en hun adviseurs, de schuld van hun eigen wanproducten steeds maar weer bij de cliënten willen neerleggen. Die cliënten hebben in elk geval nooit om al die fusies gevraagd. Sterke, wettelijk verankerde medezeggenschap van clienten is vandaag de dag noodzakelijk om de menselijke maat terug te krijgen in de zorg. Het wetsvoorstel voorziet in die noodzaak. Ook dat wordt inmiddels breed onderkend. Integere bestuurders en toezichthouders in de zorg – en dat zijn er veel – piekeren er dan ook niet over het wetsvoorstel, en cliëntenmedezeggenschap in het algemeen, te kwalificeren als iets dat vooral rompslomp en discussie veroorzaakt.
    Lees hier onze volledige reactie: http://ncz.nl/wetsvoorstel-wmzc-zorgt-voor-herstel-menselijk-maat-in-de-zorg/

Of registreer u om te kunnen reageren.