In plaats van schijnzelfstandigheid aan te pakken, jaagt de wet zorgmedewerkers weg, is een veelgehoorde klacht. Ook zou het de administratieve lasten verhogen en zorgorganisaties dwingen tot het inhuren van nóg duurdere uitzendkrachten. Voorstanders vinden dat zzp’ers de solidariteit binnen teams ondermijnen en dat de strenge handhaving een “zure appel” is waar de sector doorheen moet.

De animo om te reageren op de stelling was groot. In totaal kwamen 232 reacties binnen. Een meerderheid van 69 procent van de respondenten (161 stemmen) is het eens met de stelling dat de Wet DBA van tafel moet. Slechts 31 procent (71 stemmen) is het oneens. De scheidslijn loopt dwars door de organisaties heen: zowel bestuurders als verpleegkundigen zijn in beide kampen te vinden.

Schieten met een kanon

Lezers die af willen van de wet schetsen een somber beeld van de nabije toekomst als de handhaving doorzet. Een grote groep lezers vindt dat de overheid de realiteit van de werkvloer negeert. Een HR-directeur verwoordt de frustratie: “De huidige wet is als het schieten met een kanon op een mug. Nu worden alle zzp’ers en de sectoren waar veel zzp’ers werken bang gemaakt en gegijzeld door onduidelijkheid.” Volgens deze groep lost de wet de kernproblemen niet op, maar creëert het nieuwe.

Een terugkerend thema bij de tegenstanders van de wet is de averechtse werking op de personeelstekorten. “Zzp’ers die ik ken, gaan niet terug in loondienst. Als wij verdwijnen, zijn de cliënten en het vaste personeel de dupe”, waarschuwt een verpleegkundige uit de ouderenzorg. Een bestuurder in de ouderenzorg merkt op: “Laat mensen hun eigen keuze maken. Daarbij zijn organisaties nu genoodzaakt om dure uitzendkrachten in te huren.” Een specialist wet DBA vult aan: “De wet is zinvol om ondernemers meer ondernemer te laten zijn, maar de wijze van toetsing gaat te ver voor de zorg. Veel instellingen weten door angst voor handhaving niet dat er meer mogelijk is.”

De consensus onder de ‘eens-stemmers’ is dat de focus moet liggen op het verplichten van sociale zekerheden in plaats van het verbieden van de contractvorm. “Er zijn twee problemen die moeten worden opgelost: uitbuiting en het sociale vangnet”, analyseert de HR-directeur. “Dit kunnen we oplossen door een minimumtarief in te stellen en zzp’ers te verplichten premies te betalen voor arbeidsongeschiktheid en pensioen.”

Solidariteit

Het belangrijkste argument van de lezers die voor de wet zijn, is solidariteit. Volgens deze respondenten ontwrichten zzp’ers de teams door de krenten uit de pap te halen, waardoor vaste medewerkers opdraaien voor de onpopulaire diensten. “Het gaat niet meer om de vrijheid die het zogenaamde ondernemerschap met zich meebrengt, maar om verdiensten”, stelt een manager in de ggz. Een verpleegkundige uit dezelfde sector waarschuwt voor scheve gezichten: “Er ontstaat ongelijkheid in salaris en verantwoordelijkheden. Zzp’ers prikken de populaire diensten, terwijl vaste krachten de gaten moeten dichten.”

Deze groep ziet de huidige onrust en dreigende personeelstekorten als een noodzakelijk kwaad. Elise Merlijn, bestuurder en cao-onderhandelaar bij FNV Zorg & Welzijn, reageerde ook op de stelling: “Wat FNV betreft is het glas halfvol. De Wet DBA is bedoeld om schijnzelfstandigheid tegen te gaan. Dat vaste banen de norm moeten zijn, vergroot de zekerheid voor professionals en continuïteit voor cliënten.” Een bestuurder in de eerstelijnszorg deelt deze visie op de lange termijn: “Eindelijk komen de huisartsen weer in loondienst, een verademing voor patiënten en collega’s. Alsjeblieft geen wip-wap beleid. Als duidelijk wordt dat het zzp-schap écht stopt, kiest heus een deel van de zzp’ers voor loondienst.”

Tot slot wijzen de tegenstanders van het schrappen van de wet op het belang van continuïteit voor patiënten en cliënten. “In het primaire proces gaat het om investeren in kwaliteit en continuïteit in persoon. Inzet van zzp’ers is daarbij niet structureel helpend”, stelt een rvt-lid. Ook een bestuurder uit de gehandicaptenzorg benadrukt dit aspect: “Het is beter voor patiënten en cliënten dat er vaste teams zijn. Het probleem zit bij specifieke doelgroepen waar meer tijd voor nodig is.”