Zowel het Maastricht UMC + als het Erasmus MC kwamen dit jaar in het nieuws omdat de werkomgeving niet veilig zou zijn. In combinatie met wat we hoorden van chirurg Maarten Lijkwan, die zich de laatste jaren bezighoudt met een verbeterprogramma rond grensoverschrijdend gedrag in het ziekenhuis, voldoende reden voor ons om de lezers te vragen naar hun mening. Bijna 90 procent vond dat er sneller en strenger moet worden opgetreden. De ruim tien procent nee-stemmers was daar niet altijd op tegen, maar brachten vooral nuance aan: met straffen pak je niet de oorzaak aan.

“Op grensoverschrijdend gedrag mag zerotolerance-beleid gevoerd worden”, schrijft een chirurg. De chirurg constateert dat grensoverschrijdend gedrag soms genormaliseerd wordt in het ziekenhuis. Kortom: als de grens niet heel duidelijk bewaakt wordt dan verschuift die grens. De hiërarchie en de afhankelijkheid van zowel patiënten als medewerkers van anderen, maken dat de risico’s op grensoverschrijdend gedrag groot zijn. Wie afhankelijk is van een hoger geplaatste voor een opleidingsplek of een gunstig rooster, zal minder snel in opstand komen.

Niets gedaan met meldingen

Volgens een oud-trainer die jarenlang zorgmedewerkers hielp bij het omgaan met agressie in de zorg, moet de discussie minder gaan over straf, maar over het uitblijven van actie. “Er wordt té weinig gedaan met meldingen van personeel, laat staan dat de oorzaak wordt aangepakt. Iedere manager doet maar wat. (…) Personeel is het moe om te melden als er toch niks met een melding gebeurt.” De trainer denkt dat incidenten, zowel met patiënten als met collega’s, een soms onderschatte reden zijn voor het verzuim in de zorg. Zelf stopte ze met het geven van trainingen omdat “ik de verhalen niet langer aan kon horen”.

Hoge werkdruk, hoog risico

Volgens een promovendus ‘dokter-patiëntrelatie’ moeten we wel onder ogen zien dat de zorg nu eenmaal een omgeving is waar de werkdruk hoog is. Dat is geen excuus voor grensoverschrijdend gedrag, maar werkt wel risicoverhogend. Gelukkig kun je daar volgens haar wat aan doen: “Met een gerichte aanpak gericht op cultuur en werkwijze. Niet soft, maar slimmer dan alleen maar met sneller en harder straffen.”

Een adviseur is het helemaal met de promovendus eens. “De stelling is gericht op harder straffen en daar ben ik pertinent tegen. Het is een foute aanpak die psychologen goed kunnen onderbouwen. Het probleem is de cultuur in de zorg. die is gesloten bureaucratisch en hiërarchisch.” Wat nodig is gezond leiderschap en ook voorbeeldgedrag van de top.  Een algemeen directeur in de zorg vindt dat het systeem op dit moment vooral de dader wordt beschermt, en niet de melder.