Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

‘Zilveren Kruis verzaakt maatschappelijke plicht’

Zorgaanbieders en cliënten verzetten zich tegen wat zij noemen 'de afbraak van de thuiszorg'. Dat is wat er volgens hen gebeurt als zorgverzekeraar Zilveren Kruis de proef met gunning van wijkverpleging aan voorkeursaanbieders doorzet. Zilveren Kruis vindt dat het er juist beter op wordt voor de cliënt.
‘Zilveren Kruis verzaakt maatschappelijke plicht’
Foto: iStock

In de rechtszaal staan vrijdag drie partijen tegenover zorgverzekeraar Zilveren Kruis: Utrechts grootste ouderen- en thuiszorgaanbieder Careyn, LOC Zeggenschap in zorg en de oorspronkelijk Amsterdamse thuiszorgaanbieder Leven en Zorg. Allen maken bezwaar tegen de pilot wijkverpleging zoals die vanaf volgend jaar drie jaar lang moet gaan draaien in Utrecht.

Pilot wijkverpleging

Zilveren Kruis heeft de stad verdeeld in 18 percelen. Voor die percelen mochten alle zorgaanbieders een offerte doen. Daaruit heeft de zorgverzekeraar vier voorkeursaanbieders gekozen en hen een contract aangeboden. Het is de bedoeling dat de voorkeursaanbieder de zorg in een perceel gaat regisseren. Buurtzorg mag dat in 10 percelen, Careyn in 5 percelen, AxionContinu  in 2 , Leven en Zorg in 1 perceel. Voorkeursaanbieders krijgen het onderhandelde tarief in hun wijk, niet-voorkeursaanbieders moeten het doen met 75 procent van dit tarief.

Zorgaanbieders

Rob van Dam, bestuursvoorzitter Careyn zei aan het begin van de rechtszaak zijn kansen niet zo groot te achten: 'Toch zetten we de rechtszaak door. Ik wil het gevoel hebben er alles aan te hebben gedaan om afbraak van de wijkverpleging door deze pilot te voorkomen.'

Het LOC heeft zich gevoegd in de rechtszaak van Careyn. LOC Zeggenschap in zorg-coördinator Marthijn Laterveer: 'Deze pilot doorbreekt de relatie tussen zorgverlener en cliënt. Voor de cliënten komen wij op. Cliënten zijn geen postpakketjes die je maar kunt doorschuiven.'

Leven en Zorg heeft weliswaar een perceel toebedeeld gekregen, maar zegt dat de voorwaarden van de pilot inmiddels dusdanig zijn veranderd dat ze nu niet meer voor het geoffreerde tarief kunnen werken. Eerst dacht Leven en Zorg zich nog verzekerd van alle Zilveren Kruis klanten in het perceel. Nu is dat niet duidelijk meer, de zorgverzekeraar verplicht zijn verzekerden niet maar "doet er alles aan om ze te sturen".

De pleidooien:

Careyn

Advocaat Joris Rijken, van AKD, zegt dat Careyn direct toen Zilveren Kruis de zorgaanbieders in mei informeerde over de zorgaankoop wijkverpleging 2016, bezwaar heeft gemaakt. De pilot is geen kleinschalig experiment maar een grootscheepse bezuinigingsoperatie waarbij de zorgverzekeraar de wijkverpleging volledig overhoop haalt. Jarenlang bestaande netwerken tussen gespecialiseerde verpleegkundigen en huisartsen, apothekers en ziekenhuizen worden afgebroken. Careyn biedt gespecialiseerde thuiszorg aan, veelal dag en nacht, in specialistische teams. Deze gaan verdwijnen als de 'gewone' wijkverpleegkundige die taken moet erbij moet gaan doen. Driekwart van de cliënten van Careyn is verzekerd bij Zilveren Kruis. Deze cliënten wonen verspreid door de hele stad. Het marktaandeel van Zilveren Kruis in Utrecht is 60 procent. Careyn was dus veroordeeld tot deelname aan de pilot.

'Ontmoedigingstarief'

In vijf wijken krijgt Careyn straks het volledige tarief als voorkeursaanbieder, in de overige dertien krijgt de organisatie 75 procent. Dat is niet kostendekkend. Zilveren Kruis wil met dit 'ontmoedigingstarief' volgens Rijken voorkomen dat zorgaanbieders in wijken met een andere voorkeursaanbieder zorg verlenen. Een aanbieder aan wie Zilveren Kruis slechts enkele wijken gunt, moet in veel wijken verlieslatend zorg verlenen. Een aanbieder met tien wijken, hoeft in veel  minder wijken verlieslatend zorg te verlenen. Dit had Careyn niet kunnen voorzien en uit berekeningen blijkt dat dit tot een verlies lijdt van 900 000 euro in 2016. Careyn vraagt de rechter Zilveren Kruis op te dragen de pilot te staken en een nieuwe inkoopprocedure uit te schrijven.

Zilveren Kruis

Tom van Helmond, advocaat van Loyens & Loeff benadrukt het idee van Zilveren Kruis om door deze pilot een regisseur in de wijk te vormen. Deze rechtszaak gaat er niet over of de rechter dit inhoudelijk juist acht, maar over de rechtmatigheid van de procedure. Careyn heeft willens en wetens een handtekening gezet onder de procedure toen het mee deed met de inkoopprocedure. Dat veronderstelt een pro-actieve opstelling. Het bezwaar tegen de procedure dat Careyn nu maakt, had tijdens de procedure moeten komen, niet pas daarna, toen de resultaten van de gunning bekend waren. Careyn had er ook voor kunnen kiezen om niet aan de pilot mee te doen en als niet gecontracteerde aanbieder te werken. Dan had het bij cliënten met een restitutiepolis honderd  procent van het tarief gekregen. Ze hebben getekend voor de pilot dus ook voor de voorwaarden.

Leveringsplicht

Alle deelnemende zorgaanbieders hebben het tarief zelf geoffreerd, ze konden alle kosten daarin verdisconteren. Buurtzorg heeft per brief duidelijk gemaakt dat zij de gespecialiseerde wijkverpleging eenvoudiger en goedkoper kan uitvoeren dan Careyn. Vergoedingen van 75 procent voor niet-gecontracteerde aanbieders zijn heel gangbaar, kijk maar naar de medisch specialistische zorg. Daar kunnen zbc's ook goedkoper werken. Alle voorkeursaanbieders hebben leveringsplicht voor zorg aan Zilveren Kruis verzekerden, ook niet niet-voorkeurswijken. Daar zal Zilveren Kruis hen desnoods in rechte op aanspreken.

LOC Zeggenschap in zorg

Advocaat Klaas Meersma, van AKD verschilt met Zilveren Kruis van mening dat een vergoeding van 75 procent van het tarief  geen grote gevolgen zal hebben. Zbc's richten zich niet op complexe zorg zoals bijvoorbeeld in hartcentra wordt verleend. Zbc's halen de krenten uit de pap en kunnen daarom goedkoper werken.

Keuzevrijheid

Probleem is dat de belofte van Zilveren Kruis inzake keuzevrijheid in de praktijk niet wordt bewaarheid. In plaats dat de zorgverzekeraar aanbieders contracteert  om zorg te leveren, contracteert hij met niet-voorkeursaanbieders om geen zorg te leveren. In pilotgebieden worden clienten belemmerd als zij willen overstappen. Het is van tweeën een: Of Zilveren Kruis krijgt zijn ene voorkeursaanbieder die verantwoordelijk is voor de levering van wijkverpleging in een wijk maar daar leveren verzekerden keuzevrijheid voor in. Of Zilveren Kruis meent wat ze zegt, biedt echte keuzevrijheid maar zal dan concessies moeten doen aan de uitgangspunten van de pilot.

Leven en Zorg

Jan-Bauke Bierma van Boot advocaten stelt dat Leven en Zorg voor een relatief laag tarief heeft geoffreerd en dacht het daarmee te kunnen doen. Intussen zijn de voorwaarden van de pilot veranderd  en komt Leven en Zorg daar niet mee uit. De kosten voor de niet-voorkeursaanbieder in de voorkeurswijk van Leven en Zorg worden uit het budget van Leven en Zorg gehaald. Bestuurder Mohamed Bouri vult aan: 'Ik kom dingen tegen waarvoor ik niet heb getekend.'

Slotwoorden:

Rob van Dam, Careyn: 'Ik betreur het dat we hier zitten. We hebben een  gezamenlijk maatschappelijk doel, namelijk de zorg voor kwetsbare mensen. Zilveren Kruis  heeft erkend dat Careyn in een slechte uitgangspositie zit. Het zal fout gaan over de ruggen van patiënten heen. Zilveren Kruis heeft zich aan zijn maatschappelijke plicht te houden.'

Mr. B. ten Doeschate, voorzitter raad  van toezicht Bartolomeus Gasthuis Utrecht: 'Wij zijn een kleine zorginstelling en leveren voornamelijk intensieve zorg aan dementerenden. Een kleine groep krijgt lichtere zorg van onze medewerkers. Zilveren Kruis maakt geen onderscheid tussen intramurale en extramurale thuiszorg. Wij maken bezwaar tegen deze uiterste onredelijke pilot: Wij krijgen in ons eigen huis vreemde zorgverleners over de vloer die onze cliënten verzorgen. Onze mensen die het werk nu doen, hebben wij als kleine instelling hard nodig maar daar krijgen wij straks minder geld voor. Wij hebben onze mensen hard nodig om 24-uurs dementiezorg te leveren. Jawel, wij zijn klein maar hypermodern. Alles wat wij doen is altijd door ons overlegd met iedereen en nu kan dat ineens niet meer.'

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden