Interessant en eerlijk stuk van Edwin Velzel en Martin van Rijn. De constatering dat het Integraal Zorgakkoord (IZA) en AZWA vooral optimaliseren binnen het bestaande systeem, herkennen wij.

Vanuit onze ledenvereniging – met 300.000 huishoudens – zien wij dagelijks waar het wringt én waar het al anders werkt.

Onze leden zijn geen ‘zorggebruikers’, maar mensen. Mensen die:
• vragen hebben over hun gezondheid
• zorgen voor een naaste
• of zelf proberen hulp te organiseren

En juist daar begint zorg.

We herkennen sterk het beeld dat veel vragen die nu bij de huisarts of in de zorg terechtkomen, in de kern geen medische vraag zijn. Het zijn vragen over leven, verlies, stress, eenzaamheid of simpelweg: hoe red ik het even?

Tegelijkertijd willen we één nuance toevoegen aan het pleidooi voor burgerinitiatieven en community care.

Niet iedereen kan of wil dit zelf organiseren.

Waar het artikel spreekt over “burgers die het zelf doen”, zien wij dat het vaak gaat om mensen die:
• al een netwerk hebben
• voldoende energie en vaardigheden hebben
• en de weg weten te vinden

Een grote groep valt daar (tijdelijk) buiten. Juist daar ligt een belangrijke rol voor ondersteuning.

Wij geloven daarom in een andere volgorde:

Zorg begint bij mensen.
Bij zelfzorg.
Bij zorgen voor elkaar.

En pas als dat niet (meer) lukt, of onvoldoende is, komt professionele (medische) zorg in beeld — situationeel, passend en versterkend.

Dat vraagt niet alleen om ruimte voor burgerinitiatieven, maar ook om:
• toegankelijke, onafhankelijke ondersteuning voor mensen die het zelf niet redden
• erkenning dat ‘samenredzaamheid’ niet vanzelfsprekend is
• en het versterken van het vermogen van mensen om zelf regie te voeren

Wat wij in de praktijk zien: als mensen de juiste informatie, een luisterend oor en een klein zetje krijgen, kunnen ze vaak veel meer zelf of samen met hun omgeving dan gedacht.

Maar dat gebeurt niet vanzelf. Daar is aandacht, tijd en vertrouwen voor nodig.

De beweging naar ‘integrale gemeenschapszorg’ is wat ons betreft dan ook geen vervanging van zorg, maar een verbreding ervan. Waarin het sociale, het informele en het medische elkaar versterken – en niet concurreren.

De echte transitie zit misschien niet alleen in systemen of budgetten, maar in hoe we kijken naar mensen:
niet als patiënt of cliënt, maar als iemand met een leven, een netwerk en mogelijkheden.

Uitgangspunt van onze samenwerking met Nederland zorgt voor elkaar, LOC, Buurkracht, LSA en VVKK binnen het landvanomzien.nl (kijk en leestip )
En ja, dat vraagt dapperheid.
Maar ook bescheidenheid: niet alles is maakbaar, en niet iedereen kan het alleen.

Laten we die realiteit meenemen in de volgende stap.
Cynthia op den Brouw

Martin van Rijn en Edwin Velzel mooi stuk. Als Vilans steunden we al het manifest. Sinds 2020 spotten we al (samen met Jan Smelik/NLZvE en Movisie) de opkomt van zorgzame buurten en ontwikkelen we kennis over het ‘hoe’ daarvan. We stopten met tellen toen ze niet meer te tellen waren! Dus eens, veel potentie en support is nodig, ook financieel.

Wel een paar comments nog. Integrated care tegenover integrated community care stellen is niet handig en terecht. Waarschijnlijk denken jullie bij het woord care alleen aan zorg; maar de (internationale) integrated care kennisgemeenschap is al jaren juist gericht op vanuit alle leefgebieden kijken naar wat mensen nodig hebben en dat dan organiseren, en dat gaat juist verder dan ‘zorg’. Ook wat mensen voor elkaar kunnen betekenen. Past alleen niet lekker in 1 woord. En: mensen blijven akelige ziektes krijgen helaas dus de verbinding met wat wel zorg en behandeling is blijft ook nodig. Daar is ook nog veel in te doen.

Omtrent de akkoorden; ik lees de ‘hoop’ dat deze radicale transformatie zou bewerkstelligen; maar dan was dat iets te ijle hoop wellicht. Gezien de polder totstandkoming en wat het vraagt om daadwerkelijk lokaal en regionaal echt anders te organiseren vanuit anders denken. Maar: de akkoorden zijn wel waardevol want ze spreken een richting uit die legitimeert en stimuleert om in beweging te komen. Zonder dat minder beweging de goede kant op. Niet overal zijn voorlopers cq innovatoren. De rol van branches die jullie schetsen is herkenbaar en begrijpelijk. Daarin kunnen kennisorganisaties zoals Vilans van betekenis zijn; juist omdat wij geen achterban hebben en puur gericht zijn op maatschappelijke meerwaarde door Kennis in Actie te brengen. Laatste suggestie: in plaats van louter KPI’s (die losgelaten worden zo gauw straks de IZA gelden zijn verdampt) zijn er aanpakken van Lerend monitoren die energie geven en ook perspectieven wat te doen en wat werkt. Daar zouden wij graag met zorgverzekeraars mee aan de slag gaan. Het veld baalt van al die indicatoren en regeldruk. Dus eens, er is nog veel te doen. Dat kan niet wachten op een stelselwijziging. Maar kan wel input opleveren voor het slechten van barrières voor integraliteit, in gedrag, structuren en (financiële) governance.
Mirella Minkman, RvB Vilans en Tilburg University-TIAS

Uitstekend idee van deze heren. Er lopen veel goedbedoelde projecten in diverse regio’s al of niet in RSO verband. Toch blijkt vaak dat vlak voor de eindstreep er toch onneembare hindernissen zijn. Veelal gerelateerd aan bestaande belangen. Martin van Rijn en Edwin Velzel kennen die wereld als geen ander. Ik hoop dat de Ministers Hermans en Sterk mans en sterk genoeg zijn om het grote maatschappelijk belang van hun aanpak te laten domineren boven het bestaande eigen belang van stakeholders.