Minister Sterk van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport geeft de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) nu officieel de opdracht om opleidingsplekken voor medisch specialisten te verdelen. Eerder was noch de minister noch de NZa hiertoe bevoegd, wat leidde tot een rechtszaak.
De NZa mag de opleidingsplekken voor
Wonderlijk bericht. Het gaat hier over „geldverdeling“ en niet over „waardetoevoeging aan de professionele zorg“, toch? Nationaal opgehaald geld wordt hiermee gelijkelijk verdeeld over de opleidingsregio‘s. Er zijn echter ook kwantitatief en kwalitatief randvoorwaardelijke verschillen, bijvoorbeeld door aantrekkelijkheid in leefomgeving, huizenmarkt, bereikbaarheid etc. Maar ook in verloop van docerende collegae of inter-nationale bekendheid van personen door unieke vakbekwaamheid en dus aantrekkingskracht. Daarnaast zijn er verschillen in aantal specialismen ( het aantal geneeskundige specialismen groeit nog steeds ). En de professie behoudt, m.i. terecht, de beoordeling van de kwaliteit ervan zelf in handen. Immers VWS en zeker niet de NZa zijn geschikte instanties hiervoor. Ben benieuwd hoe dit zich zal gaan bewijzen.
Laten we even samenvatten wat hier is gebeurd. Het ministerie van VWS heeft jarenlang opleidingsplaatsen verdeeld over individuele ziekenhuizen zonder wettelijke bevoegdheid. Niemand merkte het op, tot één OOR naar de rechter stapte. Het CBb oordeelde: onbevoegd, verdeelplan ongeldig. Vervolgens werd in allerijl de NZa — de marktmeester — opgedragen om 1,4 miljard euro aan opleidingssubsidies te verdelen. Tijdelijk, uiteraard. Met terugwerkende kracht, uiteraard.
De ironie is compleet: De NZa is opgericht om marktwerking in de zorg te bewaken. Nu verdeelt ze opleidingsplaatsen over ziekenhuizen op basis van ramingen van het Capaciteitsorgaan en verdeelvoorstellen van Stichting BOLS. Dat is natuurlijk geen marktordening, maar centrale planning, uitgevoerd door een markttoezichthouder, gelegitimeerd via een marktwet.
De scheidsrechter staat in de spits!
En VWS? Dat werkt aan een wetswijziging om de bevoegdheid alsnog bij zichzelf te beleggen. Een planbevoegdheid, ingebed in de Wet marktordening gezondheidszorg.
Kafka had het niet mooier kunnen bedenken.
De opleiding van medisch specialisten is nooit in een marktmodel te persen geweest. Dat wisten de architecten van 2006 ook — daarom werd het als “beschikbaarheidsbijdrage” buiten de markt geplaatst. Maar juist die uitzondering vertelt het hele verhaal: als je voor iets zo fundamenteels als de opleiding van je artsen moet terugvallen op subsidies, capaciteitsramingen en bureaucratische verdeling, wat zegt dat dan over de rest van het stelsel?