Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

RVZ voorspelt einde van verzorgingsstaat

Om eigen verantwoordelijkheid voor de gezondheid te stimuleren is het nodig om de verzorgingsstaat af te bouwen. Ook de rol van verzekeraars kan kleiner. Dat voorspelt het de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ) in de toekomstvisie “Met de kennis van later - Naar een toekomst zorgbeleid”.
RVZ voorspelt einde van verzorgingsstaat
Foto: RVZ

De toekomstvisie is gericht op het jaar 2040 en schetst twee scenario's. Het eerste scenario, Polderaars, richt zich op nationale belangen waarbij stilstand en elkaar helpen centraal staat. In het tweede scenario, Kosmopolieten, draait het om internationalisering van de zorg en hoge economische en technologische groei.

Eigen verantwoordelijkheid

In beide scenario's zullen mensen zelf meer aan hun gezondheid moeten doen, zorgtaken oppakken, gezamenlijk zorg inkopen en risico's delen. De verzorgingsstaat zal daardoor verdwijnen en mensen moeten meer zeggenschap krijgen over de zorg die ze ontvangen. Hoe snel dit zal gaan, blijft onzeker, meent de RVZ. 'Deze onzekerheid geldt ook voor de solidariteit in de zorg bij oplopende zorguitgaven. Een verplichte verzekering tegen hoge, onvoorziene zorgkosten blijft nodig. Maar er zijn scenario's denkbaar dat deze moet worden beperkt tot een maximum prijs van gezondheidswinst of dat mensen minder zorg dan nu collectief willen financieren, en er ruimte komt voor meer vrije keus.'

Polderaars

Het nationale scenario Polderaars gaat gepaard met een economische groei van minder dan een procent en oplopende werkloosheid. Bovendien is het draagvlak voor de kosten van de vergrijzing beperkt. De zorgverzekering kan in dit scenario worden beperkt tot een maximum prijs van gezondheidswinst om de solidariteit te behouden. Mensen betalen zelf voor goedkope zorgdiensten. Ze kunnen in dat geval lang niet alle zorg krijgen die medisch-technisch mogelijk is, en zullen voor dagelijkse hulp vaker een beroep moeten doen op elkaar. Gemeenten zullen met beperkte middelen hulp moeten organiseren voor mensen die maatschappelijk niet mee kunnen. Dit kan ook indirect door mantelzorgers en vrijwilligers op een of andere manier te compenseren.

Kosmopolieten

Het andere scenario, Kosmopolieten, is internationaal gericht, met een hoge economische en technologische groei, grotere verschillen in inkomen en gezondheid tussen bevolkingslagen, een hoge arbeidsdeelname en vervijfvoudiging van het aantal arbeidsmigranten. Mensen worden veel ouder en gezonder oud door betere behandelingen. Er is in dit scenario geen draagvlak voor een brede collectieve zorgverzekering, mensen willen niet alle risico's verplicht verzekeren en willen zelf meer te kiezen hebben.

Noodzaak tot veranderen

De RVZ onderstreept de noodzaak tot verandering: 'Bij ongewijzigd beleid geven we in 2040 tussen de 18 procent en 25 procent van ons inkomen uit aan collectief gefinancierde zorg.' Dankzij meer technologische hulpmiddelen, nieuwe zorgproducten en kennis over gezondheid en DNA zijn mensen steeds beter in staat om ziekten te voorkomen en behandelen. Vergaande automatisering maakt het bijvoorbeeld mogelijk om het personeelstekort in de zorg op te vangen met robots. Zorgprofessionals zullen daarnaast standaard met digitale techniek gaan werken.

Discussie

De RVZ roept in het rapport ook op tot discussie en vraagt zich af wat de rol van de overheid moet worden. Hoeveel ruimte krijgt de overheid om gezonde keuzes van mensen actief te bevorderen, om zo dure zorg te voorkomen? En hoe moeten we aankijken tegen het gebruik van nieuwe middelen die lichamelijke en mentale prestaties verbeteren? Willen we robots aan het bed en moeten we de zorg vaker verplaatsen naar het buitenland? Welk scenario acht u het meest wenselijk en hoe denkt u over de discussie? Laat een reactie achter.

9 reacties

  • tvadek

    Alle cijfers waar het hier om gaat zijn gebaseerd op garbage.
    Garbage in = carbage out.
    Maar daar kun je dan veel 'politiek' op bedrijven of minder zinvolle discussies over voeren.
    wel opmerkelijk: robots als alternatief voor het personeelstekort inde zorg ? Dat is dus wat ik bedoel garbage ! We hebben namelijk een personeelsoverschot in zorg !! Overigens geldt dat met name voor het aantal mensen dat zijn geld AAN de zorg verdient en niet door zorg te leveren maar door mensen die dat doen te vervangen door robots of ze onmogelijke opdrachten te verschaffen.
    We hebben wel heel dure CAO's ! Dus eigenlijk is de bedoeling, minder personeel met dure CAO's en daarvoor als alternatief robots met eenmalige aanschafkosten en een beetje onderhoud en afschrijving. Hilarisch om te zien dat robots de zorg aan het bed moeten gaan leveren terwijl simpele digitalisering van overheadprocessen 30 % van de kosten bij VWS, de zorgverzekeraars en in de ziekenhuizen kunnen besparen. Maar ja de werkvloer schrijft dit soort rapporten niet, die worden namelijk geschreven door de mensen die geld verdienen nogmaals AAN ! de zorg , niet door zorg te leveren !

  • FJJ Conijn

    @ Novire:

    Ik heb de MEV 2014 van het CPb gevonden, op http://cpb.nl/publicaties?typepublicatie=MEV. Maar daar zie ik geen figuur 2.22 in? En zoeken in het pdf-document op '2.22', evenals op de term 'levensverwachting' geeft helemaal geen (relevante) resultaten?

  • Henk

    Dit is geen nieuw verhaal maar gewoon een rechts verhaal. Daar zijn politieke partijen voor.

  • RINKEL

    het jammer dat Nederland aan Europa vast zit anders konden we het overbrengen naar een lage lonen land. Er is geld zat maar het zit vast op de verkeerde plekken. Al wat je meer hebt dan dat je nodig hebt, ontrek je aan maatschappij.

  • Esther Nieuwenhuizen

    @Conijn:
    Gaat om figuur 2.22 'Hoge kosten gaan samen met een gemiddelde score gezonde levensverwachting' uit document Macro Economische Verkenning 2014 van het CPB.

  • FJJ Conijn

    @ Novire:

    Dat Nederland op de VS na het meest uitgeeft aan gezondheidszorg klopt inderdaad. Voor de stelling dat onze *cure* het minst effectief is (algemene gezondheid) zou ik echter graag een link of referentie willen zien, want het is voor het eerst dat ik dat hoor. Op wellicht de peripartumzorg na.

    Verder geven wij zoveel uit aan gezondheidszorg omdat onze care zo goed geregeld is en uit de algemene middelen (vrnl. AWBZ) betaald wordt. Dat is een keuze, geen kwestie van dat de care kostenineffectief zou zijn. (Die kan wel kosteneffectiever, althans qua ouderenzorg: zie mijn alternatieve Masterplan Ouderenzorg. Maar dat is iets anders dan de RVZ propageert.)

    Men kan ook de keuze maken dat verzorgingshuizen alleen nog betaalbaar worden voor de vermogende ouderen, en de niet-vermogende maar bij de kinderen moeten aankloppen. Maar dat is niet mijn keuze.

    Overigens ben ik het wel eens met de RVZ als men stelt dat behandelkosten gemaximeerd zouden moeten worden. Drie tot zeven ton per jaar voor een behandeling die de kwaliteit van leven nauwelijks verbetert en na 20 jaar behandelen slechts twee jaar levensverlenging oplevert is natuurlijk van de gekke. Toch gebeurt dat.

    En er zijn meer dingen waar ik het met de Raad eens ben. Maar de algemene deler van 'het wordt te duur, we moeten stoppen met een aantal zaken en de lage inkomens moeten maar voor zichzelf zorgen', dat zou mij tegen de borst stuiten.

  • Esther Nieuwenhuizen

    Misschien aardig om de cijfers van het CPB over 2014 er nog eens op na te slaan. Sommige grafieken zijn schokkend aangaande zorg; in West - Europa geeft NL (verreweg) het meeste geld uit aan zorg, en is de gezondheidszorg het minst effectief (algehele gezondheid). Uitgaven zorg ca 28 mld en uitgaven sociale zekerheid net iets minder. Deze kostenposten staan op geen enkele wijze in verhouding tot welke andere kostenpost in NL dan ook.

  • FJJ Conijn

    Soms brengt de RVZ objectieve rapporten uit, maar vaak zijn ze doorspekt van ideologische motieven. Dit is er weer zo een. Is dus een soort verkiezingsprogramma. En dan nog een gebaseerd op twee extreme scenario's. Kan wat mij betreft dus bij het Grote Archief.

  • De Vogelvrije Huisarts

    Kan de RVZ aangeven waarom er geen ander land in de wereld is die dit zorgstelsel heeft?
    De burger moet er aan wennen ... blijkbaar geen verplichting voor de RVZ om in eigen spiegel te kijken.

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden