Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

Alimentatie na faillissement van zorgaanbieder

Failissementen in de zorg beginnen gewoon te worden. In november vroeg het bestuur van Stichting Pasana een faillissement aan voor haar ziekenhuis Sionsberg in Dokkum en haar ouderenzorg op Ameland en Noordoost Friesland.
Guus Schrijvers

Omstreeks dezelfde tijd ging Thebe Huishoudelijke Zorg te Breda bankroet. Omdat deze zorgaanbieders failliet gingen, verviel de eis van een sociaal plan voor de ontslagen medewerkers. Van dure afvloeiingsregelingen voor vast personeel  was geen sprake.  Partijen met doorstartambities waren niet verplicht zittende werknemers bij voorrang over te nemen als zij bijvoorbeeld al veel dienstjaren hadden.

Goedkoop alternatief

Het faillissement als goedkoop alternatief voor een reorganisatie volgens de Werk en Zekerheid  wordt vaker gebruikt in de zorg. Op 24 juni 2013 vroeg het Ruwaard van Putten ziekenhuis haar faillissement aan. Drie naburige ziekenhuizen namen de failliete inboedel over voor  zes miljoen euro. Zij betaalden niet voor een sociaal plan voor de ontslagen medewerkers. In de publiciteit kwamen  de ziekenhuizen naar voren als redders in de nood: immers zij hadden het faillissement niet aangevraagd. De  kinderopvangorganisatie Estro vroeg in juli 2014 haar faillissement aan. Het Amerikaanse moederbedrijf speelde daarin een grote rol. Dat hoefde dankzij dit failliet gedaan evenmin afvloeiingsregelingen te betalen en ontsnapte aan een sociaal plan. De kinderopvang maakte met zo'n 250 filialen een doorstart onder de naam Smallsteps.

Nieuw beleid

Reorganisaties bij zorgaanbieders komen veel voor. Hiervoor zijn externe redenen te benoemen. Die gelden als gemeenten nieuw beleid voeren vanwege de drie decentralisaties en niet meer willen samenwerken met vertrouwde partners uit het verleden. Hetzelfde kan gebeuren bij zorgverzekeraars. Zij wijzigen hun inkoopbeleid of betalen veel minder per consult of ingreep. Vertrouwde partners in bijvoorbeeld de geestelijke gezondheidszorg moeten dan  meestal reorganiseren. Soms heeft een faillissement een  interne reden, bijvoorbeeld wanneer er sprake is van mismanagement van de raad van bestuur. Die Raad heeft niet op tijd de bakens verzet, heeft de impact van concurrenten onderschat of wilde te lang zelfstandig blijven.

Alimentatie

Er is veel voor te zeggen om  bij faillissement ten gevolge van externe redenen een alimentatieregeling in te stellen. Immers, mensen die van hun levenspartner af willen en gaan scheiden, moeten ook alimentatie betalen. Dat vinden wij heel gewoon bij huwelijken. Bovendien wordt daarbij erop gelet dat kinderen niet de dupe worden. Zo zou bij een faillissement vanwege externe redenen de oorspronkelijke zorgaanbieders de kosten van een sociaal plan alsnog in rekening moeten kunnen brengen bij  overheden of zorgverzekeraars. Indien er sprake is van  interne redenen zou wel de leiding moeten vertrekken, maar niet zonder meer het personeel. Er is nog veel meer te bedenken om de positie van professionals en patiënten bij een faillissement te versterken. Ik laat het hierbij en sluit af met de hoop, dat faillissementen van zorgaanbieders geen goedkope reorganisaties worden zonder sociaal plan.

Guus Schrijvers

Oud-hoogleraar Public Health en gezondheidseconoom
Bekijk profiel

4 reacties

  • het kan beter

    Er moeten meer bevoegdheden komen op bestuurders van organisaties die ter goede- of ter kwade trouw een zorginstelling in faillissement brengt. Denk aan de grote kinderopvanginstelling onder Amerikaans bewind. Deze bestuurders hebben moedwillig het kapitaal weggeloosd door kapitaalgoederen á zeer hoge kosten over te sluizen naar andere bestemmingen. Dan ligt financieel faillissement op de loer en de werknemer (het echte kapitaal) heeft dan het nakijken!

  • Teceer

    eigenlijk zou de partij die na een faillissement de werkzaamheden van een failliete organisatie overneemt, daarmee ook (conform de regels voor overgang van onderneming) een aantal verplichtingen van die organisatie moeten overnemen. probleem is daarbij natuurlijk wel, dat in veel gevallen een faillissement juist ontstaat doordat die verplichtingen niet meer te honoreren zijn.
    de kwesties die in dit blog als uitgangspunt genomen zijn, zijn weliswaar volgens het ondernemings- en faillissementsrecht correct afgehandeld, maar materieel voorbeelden waarbij de kosten van het faillissement op een deel van de betrokkenen (primair ontslagen werknemers en daarmee indirect de overheid) zijn afgewenteld. dat zou veel breder in het faillissementsrecht aangepakt moeten worden.

  • Rob

    Een faillissement gebruiken om onder een sociaal plan uit te komen is verboden. Bestuurders mogen crediteurs niet benadelen en werknemers dus ook niet. Als ze dat wel doen, dan spreken we van paulianeus handelen.

    De praktijk is echter dat een curator vrijwel geen prikkel heeft om hiertegen op te treden. Dit omdat de proceskosten en pakkans veelal niet opwegen tegen de voordelen gezien het geringe bedrag dat er na een faillissement te verdelen is.

    Dit heeft ertoe geleid dat in Nederland na faillissementen per jaar gemiddeld 2 miljard te verdelen valt terwijl bestuurders in de periode vlak voor een faillissement 10 miljard verdelen. http://nl.wikipedia.org/wiki/Bestuurdersaansprakelijkheid

    In mijn ervaring speelt de bestuurder soms met de RvC/RvT onder een hoedje, en dat lijkt ook bij Estro gebeurd te zijn. De bestuurders kreeg vlak voor de faillissementaanvraag een flinke bonus voor zijn aandeel in de voorbereiding. Het is duidelijk dat het personeel en de samenleving voor een groot deel van de kosten op mocht draaien en dat de rechtsopvolger te weinig betaalde voor de failliete boedel.

    Het is te verwachten dat (ook vanwege de media-aandacht) de bestuurder hier zijn wettelijke aansprakelijkheid niet zal ontlopen. Dat is echter de uitzondering en dat weten bestuurders, en als ze het niet weten dan vertelt hun jurist dat wel.

    Het zou fraai zijn als de vakbonden hier een wat actievere rol zouden vervullen.

  • maatmana

    Guus,

    Voor de patiënten kan je minimaal regelen dat ze bij faillissement, wanneer ze voor dezelfde diagnose elders behandeld moeten gaan worden, ze vrijgesteld worden van het eigen risico. De zorgverzekeraars hebben profijt bij een faillissement, maar de patiënten niet.

Of registreer u om te kunnen reageren.

Zorgvisie is een uitgave van Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media B.V.
Voorwaarden