De gemeente zocht dat uit en verwerkte dat in deze rapportage. Waar is dat verschil in verleende uren kraamzorg uren in de verschillende wijken door ontstaan? In omliggende gemeenten is immers voldoende kraamzorg voorhanden, in alle wijken.

Zowel de wethouder als de voorzitter van de branchevereniging van kraamzorgaanbieders, Koen Jansen, weten dat: marktwerking. Hoe werkt dat dan? Marktwerking in de zorg is niet veel anders dan de opdracht van de zorgverzekeraars om binnen het aanbod van zorg op prijs en kwaliteit afspraken te maken over wie zorg mag leveren, en wie niet. En aan welke eisen die zorg moet voldoen.

Krenten uit de pap

Dat gaat goed zolang er voldoende aanbod is. Zodra het zorgaanbod krap is, wordt ook de positie van de zorgaanbieders sterker. Dan kan een zorgaanbieder “krenten uit de pap” pikken. In dit geval: de meer bewerkelijke achterstandswijken met vaak ingewikkelde problematiek mijden en zorg verlenen in de welvarende wijken.

Wethouder Eerenberg stelt bij het oplossen van de problematiek, al snel vast dat hij er helemaal niet over gaat. Kraamzorg is een aanspraak in de Zorgverzekeringswet en wordt gecontracteerd door de zorgverzekeraars. Peter Langenbach, zorginkoopdirecteur van het Zilveren Kruis stelt vast dat hij al het beschikbare aanbod in de regio gecontracteerd heeft. Hij wijt de problemen vooral aan de arbeidsmarktkrapte.

Het aantal zorgaanbieders in de kraamzorg is in de afgelopen jaren teruggelopen, een deel van de aanbieders is overgenomen door private equity-partijen. Het feit dat men in omliggende gemeenten géén probleem ervaart en investeerders de kraamzorg wel willen overnemen, geeft  aan dat er toch wel wat te verdienen valt in de kraamzorg.

Oplossing

In tegenstelling tot de zorgverzekeraars zou de gemeente wel een eigen bedrijf op kunnen zetten voor het leveren van kraamzorg. De zorgverzekeraars is het verboden ‘eigen instellingen’ te exploiteren, voor de gemeenten bestaat die beperking niet. Eensgezind samenwerken tussen zorgverzekeraar en gemeente zou zomaar kunnen leiden tot een eigen stedelijk bureau kraamzorg, van waaruit (Zvw-gefinancierde) kraamzorg geleverd wordt.

Dat vereist wel initiatief en nauwgezette afspraken tussen de partijen. In feite koopt de zorgverzekeraar de (volledige) kraamzorg in de stad in bij het nieuw op te richten bureau. De gemeente neemt de kraamzorg in dienst, of koopt op een zodanige manier in dat kraamzorg(organisaties) alléén onder de vlag van dit bureau mogen en kunnen werken. Anders krijgt men in de stad geen contract.

Behalve organisatorische veranderingen/verbeteringen in het zorgaanbod als gevolg van één stedelijk bureau kraamzorg, biedt deze opzet ook inhoudelijk grote mogelijkheden en voordelen. De consultatiebureaufunctie – gemeente/GGD – kan aangeschakeld worden . Is kraamzorg in feite niet zorg aan huis, daar waar het consultatiebureau dit vanuit een staande organisatie doet? Daar zit overlap in. Dat kan beter afgestemd. De kwaliteit voor zorg aan “moeder en kind” kan zoveel beter.

En als het Utrechtse Diakonessenziekenhuis, het stadsziekenhuis, waar veel bevallingen plaatsvinden,  dan ook nog intensief gaat samenwerken met het stedelijk bureau kraamzorg, dan raakt de “keten van zorg voor moeder en kind” langzamerhand gesloten. Een geboorte thuis of in het ziekenhuis heeft altijd voor- en nazorg nodig.

Ketenzorg

Gemeente Utrecht heeft een dashboard ontwikkeld: de eerste 1000 dagen van kinderen. “De eerste 1.000 dagen zijn cruciaal voor de gezondheid en het welzijn van kinderen tijdens die eerste periode, maar ook gedurende de rest van het leven”, schijft de gemeente. Het zou gewenst zijn dan ook de zorg/welzijnsactiviteiten rondom moeder en kind in samenhang te organiseren. En als het even kan kwalitatief beter én goedkoper.

Ketenzorg rond de moeder en kind organiseren vereist samenwerking tussen zorgverzekeraar (in dit geval het Zilveren Kruis) en de gemeente, sturing op de organisatie en infrastructuur in de brede zorgverlening, een langjarige, samenwerkingsagenda tussen gemeente en zorgverzekeraar. Het lijkt erop dat het Zilveren Kruis hier nog huiverig tegenover staat.

Door Martien Bouwmans, auteur van Het zorgstelsel Ontrafeld