Exclusief toegankelijk Registreer voor toegang tot Zorgvisie.nl Lees meer

Ambtenaren adviseren miljardenbezuiniging op zorg

Om de zorguitgaven niet sneller te laten groeien dan de economie, doet een volgend kabinet er goed aan miljarden euro’s te bezuinigen. Een nieuw hoofdlijnenakkoord in de curatieve zorg zou 2,2 miljard euro moeten opbrengen. Dat staat in het rapport ‘Zorgen voor gezonde groei’ van een werkgroep van topambtenaren.
Geld_Fotolia_400.jpg
Foto: Fotolia

Er is de komende kabinetsperiode geen dwingende noodzaak voor ‘rijksbrede netto-ombuigingen’. De overheidsfinanciën zijn gezond en de staatsschuld wordt verder afgebouwd. Maar de topambtenaren uit de Technische werkgroep Beheersinstrumentarium Zorguitgaven zien wel een probleem dat op de lange termijn onhoudbaar is: de geschatte groei van de zorguitgaven (bron: CPB) met 3,4 procent overtreft de groei van de economie. Daarmee slokt de zorg 75 procent van de groeiruimte voor overheidsuitgaven op en blijft er steeds minder over voor investeringen in bijvoorbeeld onderwijs, milieu of defensie.

Gezonde groei
Daarom doet een volgend kabinet er goed aan de zorguitgaven te beheersen, zodat deze gelijke tred houden met de economische groei. De ambtenaren hebben in hun rapport ‘Zorgen voor gezonde groei’ de mogelijkheden op een rijtje gezet. Het meest kansrijk is het afsluiten van nieuwe hoofdlijnenakkoorden in de medisch-specialistische zorg, de ggz, de eerste lijn en de wijkverpleging. Die kunnen samen in 2021 2,2 miljard euro opleveren, een miljard meer dan het CPB raamt. Mocht een komend kabinet er niet in slagen om hoofdlijnenakkoorden af te spreken, dan hebben de ambtenaren een pakket aan maatregelen klaarliggen dat 1,2 miljard euro moet opleveren.

Hoofdlijnenakkoorden
De afspraken zouden langs drie rode lijnen moeten gaan: ‘gepast gebruik’, ‘zorg op de juiste plek’ en ‘eenvoud en samenhang’. Anders dan in de vorige hoofdlijnenakkoorden moeten daar concrete en meetbare afspraken over worden gemaakt. Voor gepast gebruik gaat het in de ziekenhuiszorg bijvoorbeeld om het terugdringen van de zorgkosten aan de 1 procent duurste patiënten. Die zijn verantwoordelijk voor 25 procent van de totale kosten. Het gaat vaak om patiënten met meerdere chronische aandoeningen, waarbij diverse specialisten betrokken zijn. Door één specialist als casemanager aan te wijzen, kunnen de specialisten beter samenwerken en valt er veel kwaliteits- en doelmatigheidswinst te behalen. Ook het terugdringen van praktijkvariatie en het toepassen van de adviezen ‘Zinnige Zorg’ van het Zorginstituut kunnen veel opleveren als er meetbare afspraken over worden gemaakt. In de ggz en de huisartsenzorg gaat het eveneens om het terugdringen van overbehandeling. Huisartsen kunnen onnodig medicijngebruik bij 75-plussers terugdringen door hen periodiek te controleren. In de wijkverpleging moet een nieuwe bekostiging komen, op basis van zorginhoud.

Zorgakkoorden
Bij ‘zorg op de juiste plek’ draait het bijvoorbeeld om substitutie van ziekenhuiszorg naar de eerste lijn. Ook daarvoor moeten meetbare doelen komen. Hetzelfde geldt in de ggz: goede afspraken over welke patiënten in de basis-ggz en welke in de gespecialiseerde ggz thuishoren. Bij ‘eenvoud en samenhang’ gaat het bijvoorbeeld om het beperken van de registratielast tot indicatoren die betrekking hebben op de uitkomsten van zorg en het belonen van uitkomsten. Een volgend kabinet doet er goed aan om de inhoud van de verschillende zorgakkoorden op elkaar af te stemmen, omdat het ene akkoord samenhangt met het andere, aldus de ambtenaren.

Eigen risico omhoog
Verder hebben de topambtenaren een reeks aan bezuinigingsmaatregelen op een rij gezet die buiten de context van de zorgakkoorden vallen. Daarin staan onderwerpen die politiek gevoelig liggen, zoals het verzekerd pakket verkleinen en het eigen risico verhogen met 110 euro. Andere maatregelen zijn beperking van ouderdomsgerelateerde zorg, beperking van het recht op kraamzorg, beëindiging van regionaal vervoer, afschaffing van de vrije voet in de eigen bijdrage Wlz en versnelde beperking van de inzetbaarheid van het pgb voor informele zorg bij bestaande budgethouders. Samen leveren deze maatregelen in 2021 twee miljard euro aan besparingen op.

4 reacties

  • F. Conijn

    Het eigen risico kan effectiever en socialer — door redelijke eigen bijdragen te vragen voor alleen zelfverwezen/zelfvoorgeschreven zorg. Zoals daar zijn: bezoek aan de spoedeisende hulp, de huisartsenpost en de huisarts, zonder terugkom- of (terug)verwijsbrief van een arts.

    Door daar bijv. respectievelijk €30 á €60, €15 á €30 en €5 á €10 voor te vragen wordt overmatig zorgvraaggedrag geremd, terwijl (terugkom)bezoek dat nodig wordt geacht door een arts geheel vergoed blijft. Zie verder https://gezondezorg.org/eigen-bijdragen.

    Ook zou er beter gekeken kunnen worden naar extreem dure behandelingen (wat iets anders is dan behandelingen voor patiënten met meerdere chronische aandoeningen), vooral ook naar de werkzaamheid ervan. Zo kost(te) Myozyme® (alglucosidase alfa), een medicijn gebruikt bij de ziekte van Pompe, maar liefst € 400.000 tot € 700.000 pp/pj, voor resp. de niet- en wel-aangeboren vorm ervan.

    Terwijl een analyse van een — en schijnbaar het enige — placebogecontroleerd(e) onderzoek gepubliceerd in 2010 en (overige) Nederlandse klinische data vond dat daar 40 jaar(!) lang mee behandeld zou moeten worden, voor slechts twee jaar(!) levensverlenging, zonder dat de kwaliteit van leven erdoor verbetert!

    De prijs van een medicijn zou dus gerelateerd moeten worden aan de werkzaamheid ervan en de mate van vóórkomen van de aandoening, maar dat gebeurt nog steeds niet (voldoende). Zie hiervoor verder https://gezondezorg.org/vergoedingsregulering.

  • Kees Marges

    De dramatische bezuinigingen op de zorg door het nu verdwijnende kabinet zijn ook begonnen met rapporten van de ambtenaren die zijn overgenomen door De VVD en CDA en daarna door VVD en PvdA. Ze hebben die bezuigingen met mooie marketing vondsten als decentralisatie, zorg dichtbij bij, in eigen krachten zetten, meer vrijwillgers in de zorg etc. verkocht. Gaat dat nu weer zo gebeuren?

  • alberta

    Als deze plannen doorgaan zie ik het als mantelzorger en zorgvrager somber in. De premie stijgt maar en men wil het verzekerd pakket verkleinen. Dit betekent dus meer eigen bijdrages met daarbij ook nog de verhoging van het eigen risico. Optelsom: Hogere premie + meer eigen bijdrages + hoger eigen risico = weer meer te betalen.

    En waarom de informele zorg beperken bij het PGB?
    Wij hadden tot 2015 informele zorgverleners in dienst. Dit waren allen mensen die opgeleid waren in de zorg. Waaronder een HBO-v. Zij deden de zorg hier in huis dus naast hun reguliere baan in de zorg want zij waren geen zelfstandigen. Wij hadden tot 1 januari 2015 PGB. Nu nemen wij de zorg af via ZIN. Er komt nu geen HBO-v over de vloer. Ik weet niet wat bij de zorgverzekeraar het budget geweest zou zijn voor 2016 maar wat aan de ZIN organisatie uitbetaald is in 2016 was wel gauw een 17.000 meer dan in 2014 via het PGB als budget voor pv en vp te besteden was.

  • Hygieia Consultants

    Loondienst zal zeker geen besparing opleveren en leiden tot juist hogere kosten en lagere opbrengsten. De complexe DBC's plus dubbele budget systematiek (vanuit zorgverzekeraars en zorginstellingen) maken een inkomensbelang bij de keuze voor een behandeling praktisch vrijwel onmogelijk.

    Een gemis is een visie op een bedrijfseconomische benadering versus de budgetbenadering. Die laatste maakt dat er nauwelijks een prikkel bestaat om te komen tot kostenreductie. Als begroting en budget maar kloppen. En een winstdrive is al helemaal taboe. Door te ondernemen kan de zorg aanzienlijk goedkoper worden. Dat hebben de ZBC's laten zien. En dan moet je de specialist juist niet in loondienst nemen maar het ziekenhuis bedrijfsmatiger inrichten en de beloning van het management koppelen aan bedrijfseconomische prestaties (niet zijnde fusies). En wellicht het integrale tarief zoals in het verleden leggen bij de specialist. Toen waren er geen overschrijdingen.

Of registreer u om te kunnen reageren.