Dure geneesmiddelen

Dure geneesmiddelen
Foto: Fotolia

Dure geneesmiddelen

Er komen steeds meer, steeds duurdere, medicijnen op de markt. Ziekenhuizen, zorgverzekeraars en de overheid proberen op alle mogelijke manieren de kostenstijging te beteugelen. Meer

Dure geneesmiddelen zijn vooral medicijnen tegen reuma, chronische darmontstekingen en kanker. Een kleiner deel nemen geneesmiddelen in tegen stoornissen in de bloedstolling en tegen erfelijke ziekten. Ontstekingsremmer Adalimumab, gebruikt bij reuma en psoriasis, kost ruim 218 miljoen euro per jaar. Trastuzumab (Herceptin) tegen borstkanker kost 76,5 miljoen euro per jaar. Bij storingen in het immuunsysteem wordt veel gebruikgemaakt van immunoglobulinen, dit kost 45,5 miljoen euro per jaar. Voor meer cijfers: bekijk de Zorgprismasite.

Kostenexplosie van dure geneesmiddelen

Er komen steeds meer, steeds duurdere, medicijnen op de markt. De kosten van door ziekenhuizen verstrekte dure geneesmiddelen bedragen volgens Vektis 1,7 miljard euro in 2014, 1,8 miljard euro in 2015 en de geraamde kosten voor 2016 zijn 1,9 miljard euro. Van de stijging in 2015 komt 40 miljoen euro op het conto van de overheveling van bepaalde groepen geneesmiddelen van de apotheek naar het ziekenhuis.
In juli 2017 is een rapport verschenen van de NZa waaruit blijkt dat de kostenstijging vermoedelijk uitkomt op 6,7 procent per jaar. Ziekenhuizen declareren de dure geneesmiddelen apart van de behandeling, als ‘add-on’.

Financiële knelpunten bij de verstrekking

Volgens de NZa lijken patiënten tot nu toe de medicijnen te krijgen die ze nodig hebben, ook dure geneesmiddelen. ‘Toch blijkt er nog winst te boeken als ziekenhuizen en zorgverzekeraars bij de introductie van een nieuw medicijn direct afspraken maken. Ook adviseren wij zorgverzekeraars tijdig duidelijk te maken bij welke ziekenhuizen ze welke behandelingen met dure medicijnen inkopen. Daarnaast is het belangrijk dat ziekenhuizen de zorgverzekeraars tijdig betrekken wanneer zij financiële knelpunten ondervinden bij de verstrekking van geneesmiddelen en hierdoor patiënten moeten doorverwijzen.’ Gezamenlijke inkoop, het preferentiebeleid en het omzetten van patiënten van biologicals naar biosimilars helpt ook de zorgkosten in de hand te houden. De St. Maartenskliniek in Nijmegen meldde dit jaar miljoenen te besparen met het reumamedicijn Enbrel of etanercept. Lees hier hoe de Maartenskliniek dat deed.
Arts-onderzoeker Mirjam Severs van het UMC Utrecht heeft in haar in juni 2017 verschenen proefschrift becijferd dat de behandeling van chronische darmontstekingen met een biosimilar in plaats van het dure infliximab 25 procent goedkoper is. In totaal kan dit een landelijke besparing opleveren van 500 miljoen euro.

Waarschuwing Erasmus MC

Erasmus MC-bestuursvoorzitter Ernst Kuipers waarschuwde in maart 2017 voor een onbeheersbare kostenstijging van dure medicijnen: ‘Als we hier niets aan doen, worden dure medicijnen zelfs in een rijk land als Nederland onbetaalbaar.’ Het Erasmus MC heeft de kosten van dure medicijnen in het ziekenhuis de afgelopen zeven jaar zien groeien van 100 miljoen euro naar 180 miljoen per jaar. ‘Het kannibaliseert de groei op andere terreinen. Dit betekent dat we moeten bezuinigen op bijvoorbeeld personeelskosten en uitgaven aan apparatuur.’

Sluis in basispakket

In september 2105 heeft minister Edith Schippers een sluis ingesteld voor de toelating van dure medicijnen in het basispakket. Dat houdt in dat het middel gedurende een bepaalde periode ter beschikking wordt gesteld aan alle patiënten die het nodig hebben op kosten van de fabrikant. Intussen onderhandelt VWS met de fabrikant over een redelijke prijs. Het eerste middel in de sluis was nivolumab, een medicijn bij niet-kleincellige longkanker. Nivolumab zit inmiddels in het basispakket. Daarna volgden in 2016 vier nieuwe medicijnen:  pembrolizumab en atezolizumab tegen longkanker, palbociclib bij uitgezaaide borstkanker en ibrutinib, een middel in de eerstelijns behandeling van chronische lymfatische leukemie.

Onderhandelingen

VWS heeft een prijsdaling afgesproken van 17,5 procent op het borstkankermedicijn pertuzumab en 6,6 procent op pembrolizumab, dat bij longkanker wordt ingezet. Daarnaast zijn volgens het ministerie ‘vertrouwelijke afspraken gemaakt over kostenreductie bij toenemend gebruik’.  Ook ziekenhuizen sluiten zwijgcontracten af met farmaceuten en leveranciers. Bestuursvoorzitter Mark van Houdenhoven van de St. Maartenskliniek wil hiervan af, liet hij weten: ‘Het grote zwijgen garandeert dat de prijs van veel zorgproducten geheim blijft en te hoog is.’

Effectiviteit dure kankermedicijnen

Vorig jaar verscheen er een artikel in het British Medical Journal over de effectiviteit van dure kankermedicijnen. De Australische expert en arts Peter Wise vraagt zich af in hoeverre het verantwoord is om wereldwijd 110 miljard dollar te besteden aan dure kankermedicijnen, terwijl die het leven vaak maar met slechts enkele weken of maanden verlengen. Wise pleit voor strengere criteria voor het gebruik ervan. Fabrikant Bristol-Meyers Squibb meldde een jaar geleden tegenvallende resultaten met het middel nivolumab. Onder nieuwe patiënten met longkanker zou geen significant verschil te zien zijn tussen immunotherapie met nivolumab en een behandeling met reguliere chemotherapie.

Uitgelicht

Achtergrond

‘Groei uitgaven dure medicijnen is onvermijdelijk’

‘Als we nieuwe werkzame medicijnen per se willen hebben, betalen we de hoofdprijs, zegt Wim Groot.
Nieuws

CEO Erasmus MC slaat alarm: dure medicijnen onbetaalbaar

Ernst Kuipers: ‘Ik maak me zorgen over de toegankelijkheid al op heel korte termijn.’

Meest gelezen

Uitgelicht congres

HR in de Zorg

DELEN
Carina van Aartsen
Carina van Aartsen
http://www.zorgvisie.nl
Carina van Aartsen is redacteur cure bij Zorgvisie. Als aandachtsgebied heeft zij de thema´s: kwaliteit en veiligheid, zorgverzekeraars en financiën.