Patiëntveiligheid

Patiëntveiligheid
Foto: Fotolia

Wat is patiëntveiligheid?

Bij patiëntveiligheid draait het om het voorkomen en terugdringen van vermijdbare schade en sterfte. Medische incidenten, complicaties en calamiteiten kunnen ontstaan doordat artsen en verpleegkundigen niet optimaal communiceren, niet werken volgens de protocollen of door tekortkomingen in de organisatie van het werk. Meer

Volgens de Joint Commission International (JCI), een internationaal erkende organisatie uit Amerika op het gebied van patiëntveiligheid, is miscommunicatie de belangrijkste oorzaak van adverse events. Ook als artsen en verpleegkundigen niet goed zijn ingewerkt of niet bekend zijn met de procedure ontstaan er makkelijk fouten. Andere oorzaken zijn onderbezetting en oververmoeidheid na nachtdienst, met name bij specialisten.

Onnodige fouten en sterfte

Vroeger maakten medisch specialisten in ziekenhuizen geen fouten. Dat zeiden ze althans. De cultuur stond openheid over medische fouten niet toe. Een mijlpaal in de verandering van de cultuur vormde de publicatie van het rapport To err is human van het US Institute of Medicine, dat in 1999 concludeerde dat er jaarlijks circa 98.000 vermijdbare doden waren in Amerikaanse ziekenhuizen. Dat rapport sloeg in als een bom en zette patiëntveiligheid internationaal op de kaart. De schokgolf in Amerika stak de Atlantische Oceaan over. Onderzoek van Nivel en VUmc/Emgo+ in 2004 wees uit dat de situatie in Nederland niet anders was. De ziekenhuizen spraken in 2005 de ambitie uit de vermijdbare sterfte te halveren. In 2013 bleek dat dit was gelukt, alhoewel critici kanttekeningen hebben gezet bij de betrouwbaarheid van dit onderzoek.

Calamiteiten

Desalniettemin is er brede consensus dat ziekenhuizen de laatste jaren grote vooruitgang hebben geboekt op het gebied van patiëntveiligheid. Alle ziekenhuizen werken met een veiligheidsmanagementsysteem , waarmee ze de risico’s voor patiënten beheersen. Er is steeds meer openheid over incidenten, bijna-incidenten en medische fouten. De bereidheid om calamiteiten te melden bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg neemt toe. De vraag is wel of er voldoende wordt geleerd van fouten. Essentieel daarbij is dat de focus niet ligt op de schuldvraag – wie heeft het gedaan – maar op analyseren en verbeteren, net zoals in de luchtvaartsector. In het hoofdlijnenakkoord 2015-2017 zijn afspraken gemaakt over drie speerpunten bij het verbeteren van patiëntveiligheid: infectiepreventie en antibiotica resistentie, medicatieveiligheid en veilige toepassing van medische technologie.

Weerstand tegen transparantie

Het gaat met patiëntveiligheid dus de goede kant op, maar er is nog steeds veel ruimte voor verbetering. Een voorwaarde daarvoor is meer transparantie over de uitkomsten van zorg, zodat ziekenhuizen kunnen vergelijken, analyseren en verbeteren. De weerstand tegen transparantie onder ziekenhuizen en specialisten blijft echter groot. Zorgaanbieders die achterblijven zijn bang om in de media aan de schandpaal te worden genageld en trappen op de rem. Ook klagen ziekenhuizen en artsen over de hoge registratielast van de honderden kwaliteitsindicatoren die moeten worden aangeleverd. Koplopers laten echter zien dat angst voor transparantie ongegrond is.

Uitgelicht

Achtergrond

‘Zonder patiëntveiligheid wordt het niets’

Patiëntveiligheid is de essentie van het werk van ziekenhuizen, zei Hans Schoo, hoofdinspecteur curatieve zorg IGZ, op het Zorgvisie Executive Seminar over patiëntveiligheid.
Nieuws

Berwick: ‘It is time to turn the lights on’

Alleen een cultuur van volledige transparantie in de gezondheidszorg leidt tot duurzame kwaliteitsverbetering en meer doelmatigheid. Voorwaarde is wel dat leren van fouten, en niet het afstraffen daarvan, centraal staat.
Achtergrond

‘Ziekenhuizen kunnen meer leren van calamiteiten’

Ziekenhuizen onderzoeken calamiteiten nu nog vaak individueel. Als ze de calamiteiten met elkaar vergelijken, kunnen ze de patiëntveiligheid vergroten.
Achtergrond

Transparantie sneuvelt in poldercultuur

Het ‘Jaar van de Transparantie’ bestond vooral uit mooie woorden voor de Bühne.

Meest gelezen

DELEN
Bart Kiers
Bart Kiers
Bart Kiers schrijft zowel over cure als care. Zijn aandachtsvelden zijn de ziekenhuizen, medisch specialisten, wijkverpleging en ouderenzorg.