Wijkverpleging

wijkverpleging
Foto: Adobe Stock

Wat is wijkverpleging?

Wijkverpleging is een onderdeel van de thuiszorg. Thuiszorg gaat over alle zorg en begeleiding aan huis: van verpleging en verzorging tot begeleiding en schoonmaken. De thuiszorg viel van oudsher onder de AWBZ. In 2006 werd de huishoudelijke zorg overgeheveld naar de Wmo. In 2015, toen de AWBZ werd opgeheven, kwam daar de begeleiding daarbij. De verpleging en verzorging aan huis heet sindsdien wijkverpleging. Meer

De revolutie van Buurtzorg Nederland

De wijkverpleging valt onder de Zorgverzekeringswet (ZVW). Dat betekent dat zorgverzekeraars de zorginkoop doen. Het Zvw-regime was een grote overgang vergeleken met de AWBZ. Het bekostigingsstelsel prikkelde thuiszorgaanbieders tot het maximaliseren van hun zorgproductie. Het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) bepaalde wie er thuiszorg kreeg en hoeveel uur. Thuiszorgaanbieders zorgden ervoor deze indicatiestelling helemaal vol te maken.

Deze manier van werken kwam onder druk te staan met de komst van een nieuwkomer in de thuiszorg in 2006: Buurtzorg Nederland. Deze thuiszorgaanbieder groeide in circa tien jaar uit tot de grootste aanbieder van wijkverpleging. Directeur Jos de Blok werkt met zelfsturende teams van merendeels hoogopgeleide wijkverpleegkundigen. Hij stelt het vakmanschap van de verpleegkundigen centraal en geeft ze de vrijheid om basis van hun professionaliteit in te zetten op de zelfredzaamheid van patiënten. Daarmee liet Buurtzorg onder het AWBZ-regime zien dat het mogelijk is om veel minder uren zorg te leveren dan in de CIZ-indicatie stond. De kosten per patiënt zijn zo lager. Voor zorgverzekeraars, die nu de zorginkoop doen, is dat belangrijk, omdat ze financieel risico lopen over de uitgave voor wijkverpleging. Buurtzorg ontketende een revolutie in de thuiszorg. Hele teams van traditionele thuiszorgaanbieders liepen over naar Buurtzorg. Het is niet verwonderlijk dat veel thuiszorgaanbieders proberen delen van de werkwijze van Buurtzorg over te nemen.

Indicatiestelling

Met de overgang naar de Zvw werden wijkverpleegkundigen verantwoordelijk voor de indicatiestelling. Onder de AWBZ lag die taak bij het CIZ. De bedoeling is dat wijkverpleegkundigen, op basis van hun professionele deskundigheid, inschatten hoeveel zorg een patiënt nodig heeft. De inzet op zelfredzaamheid speelt daarbij een belangrijke rol. De vraag is in hoeverre ze erin slagen om dat onafhankelijk te doen. Het bekostigingsstelsel beloont nog steeds het leveren van zo veel mogelijk uren zorg. De thuiszorgaanbieder bij wie de verpleegkundige in dienst is, kan dus druk uitoefenen op de verpleegkundigen om zo veel mogelijk zorg te indiceren. Zorgverzekeraars geven signalen af dat dit vooral bij niet-gecontracteerde zorgaanbieders speelt. Zij geven soms twee keer zo veel zorg bij vergelijkbare patiëntengroepen.

Zorginkoop wijkverpleging botst

De zorginkoop door zorgverzekeraars verloopt elk jaar volgens een vast ritueel. Verzekeraars en zorgaanbieders maken eind van het jaar productieafspraken voor het volgende jaar. In het voorjaar hebben beide partijen inzicht hoe de zorgvraag zich ontwikkelt. Tot nu toe lijkt die vaak groter dan verwacht. In mei en juni roeren de eerste zorgaanbieders zich. Ze laten weten dat ze niet uitkomen met het budgetplafond en verwijten dat verzekeraars te weinig zorg in te kopen. Sommige stellen zelfs een cliëntenstop in. Verzekeraars eisen in contracten een ‘doorleverplicht’. Dat betekent dat zorgaanbieders door moeten gaan met zorg verlenen als ze het afgesproken productieplafond bereiken. Ze kunnen er echter niet zeker van zijn dat ze die ‘extra zorg’ ook uitbetaald krijgen. Verzekeraars betalen vaak maar een deel van de factuur. Voor zorgaanbieders die de meerzorg niet betaald hadden gekregen, was het wrang toen onderzoek aantoonde dat verzekeraars in 2016 300 miljoen euro voor wijkverpleging niet hadden uitgegeven.
Behalve over het zorgvolume botsen verzekeraars en aanbieders van wijkverpleging ook over de tarieven. Verzekeraars korten deze elk jaar, waardoor de tarieven volgens onderzoek van PwC nauwelijks meer kostendekkend zijn.

Kwaliteitskader wijkverpleging

Belangrijk is ook de ontwikkeling van het kwaliteitskader wijkverpleging. Wat is het eigenlijk goede wijkverpleging? Beroepsgroepen en brancheorganisaties hebben onlangs overeenstemming bereikt over de uitgangspunten voor een kwaliteitskader wijkverpleging. Maar het zal nog wel even duren voordat er in de praktijk mee kan worden gewerkt. Het wijkverpleegkundig genootschap wil met Omaha, een systeem om de uitkomsten van zorg te registreren, vaststellen wat goede wijkverpleging is. Het systeem geeft inzicht in welke interventies bij bepaalde doelgroepen tot goede uitkomsten van zorg leiden.

Uitgelicht

Nieuws

Buurtzorg Nederland groeit spectaculair

De thuiszorgorganisatie Buurtzorg Nederland blijft explosief groeien. Maandelijks stappen circa tien teams van andere thuiszorgorganisaties over.
Nieuws

‘Thuiszorg lijdt 149 miljoen verlies op wijkverpleging’

Thuiszorgaanbieders hebben in 2016 149 miljoen euro verlies geleden, omdat het tarief voor persoonlijke verzorging 15,1 procent onder de kostprijs ligt, aldus PwC.
Nieuws

‘Wijkverpleging staat financieel onder water’

ActiZ-bestuurder Rob Stam sluit niet uit dat partijen in de sector gaan omvallen, zegt hij naar aanleiding van een rapport.
Nieuws

Zilveren Kruis luidt noodklok over wijkverpleging

Voorzitter waarschuwt voor wildwesttaferelen in de wijkverpleging.

Meest gelezen

DELEN
Bart Kiers
Bart Kiers
Bart Kiers schrijft zowel over cure als care. Zijn aandachtsvelden zijn de ziekenhuizen, medisch specialisten, wijkverpleging en ouderenzorg.